San Xosé en Bueu (1917) e en Castrelo-Cela (1928)

Hoxe celebran o día das Pepas e Pepes. Isto me fai lembrar de seres queridos que xa non están: a avoa Mamá Pepa, a nai Josefa, os irmáns José Ignacio e Mª José, os tíos José, etc. Tamén dos que aínda podemos gozar coa súa presenza, sexan familiares, amigos, veciños ou persoas que coñecemos ou non. Antes de nada darlles os meus Parabéns!

A todos dedico esta entrada do blog onde citarei a dúas celebracións do día de San Xosé: 

• A primeira será a da parroquia de Bueu no ano 1917. A información da que parto está recollida no xornal La Provincia do 25 de marzo de 1917 na páxina 6. Celebráronse o venres 18 e sábado 19 e, ao parecer, con bastante éxito. Así se resume a descrición das mesmas: Actuou a banda de exploradores que dirixía o mestre Serrano. Houbo carreira de bicicletas que gañou Remigio Rodal, de Cangas, ao que lle entregaron unha figura de arte e de segundo quedou Attilio Gaggero, residente en Bueu, que recibiu unha pitilleira de prata. A función relixiosa, procesión, lugar onde estaba a imaxe do santo, etc. era a ‘Capela Vella’ localizada no lugar da Praia preto de Pescadoira. Ás 6 da tarde do sábado 19 partiu desde aí a procesión: “Alí vimos dúas larguísimas filas de homes e mulleres, o máis distinguido deste pobo, con velas acendidas. O fermoso estandarte do rico propietario señor Nores[1]”. Os que levaban a anda coa imaxe de San Xosé[2] eran seis ‘Pepes’ que ían escoltados por seis garda civís.   Os ‘Pepes’ citados eran : Cerqueiro, Madrigal, López, Rodríguez, Lago e Prieto; todos “xoves distinguidos”. En canto á festa profana fálase de bailes tamén nas sociedades ‘Liceo Casino’ e ‘Círculo Mercantil’.

•  A segunda refírese á unha festa “ao ar libre” que se veu de celebrar o luns, 19 de marzo de 1928, no lugar de Castrelo-Cela para a que solicitara autorización o veciño de Cela Agustín Garrido Freire.

---

[1] A súa muller era a dona da casa “Capela Vella”.

[2] Que fora donada por Gerónimo Galup.

Equidade - 1881

Sentimentos encontrados preséntanse cada xornada que aparece “Día internacional de...” que as Nacións Unidas e as súas Axencias elixen para “marcar aspectos importantes da vida humana e da historia”. Enténdese que haxa que lembrar, poñer o punto de mira, etc. en aspectos fundamentais para a vida e a convivencia das persoas que viaxamos neste autobús planetario que é a Terra.  Pero faise como se os condutores foxen os Trump, as Merkel, os Rajoy,... ou como se os grandes poderes financeiros foran os donos da empresa do autobús. E ata como se as grandes multinacionais da enerxía, da informática, da tecnoloxía, etc. foran as concesionarias da peaxe por desprazarnos ou as que nos abasteceran do combustible que nos move polo espazo. E todos achantamos sen decatarnos de que son as forzas gravitacionais as que nos trasladan ao seu antollo. E que ninguén, e digo ninguén (persoa, empresa, nación, ideoloxía, deus, etc.) nos dirixe.

A pesar de todo, sumámonos con plenitude de conciencia e intencionalidade a poñer de manifesto a falta de equidade por sermos mulleres ou homes, altos ou baixos, diferentes ou iguais, fortes ou débiles, sans ou enfermos, de aquí ou de alí,...[1] e o vou facer, en contraposición ao dito ata agora, sen grandes alfaremes, coa voz tranquila e reivindicativa dos veciños de Beluso reclamando, un 14 de xullo de 1881, unha escola de nenas para a súa parroquia:

 “Ao Concello Constitucional de Bueu

Os que subscriben [...] á corporación municipal respectuosamente acoden expoñendo: Que miraron con singular pracer o celo do Concello e o desexo que lle anima por difundir a instrución creando na próxima parroquia de Cela unha escola de rapazas tan necesaria como beneficiosa, é ao mellor desenvolvemento e fomento da educación da muller circunstancia que os que subscriben teñen sen reserva que aplaudir; por máis que ben desexaran obtivese aquela o grao de elemental completa, pero non obtén a súa categoría. Non pode por menos que recoñecer o beneficio que reporta a súa instalación.

Dígnase na actitude do Concello o fixar a escola de que se trata ten de recoñecer o municipio o principio supremo do dereito que consiste na equidade, e en tal concepto, e seguros os que subscriben dos bos propósitos da municipalidade, cren firmemente que terá que atendese, axustarse e subordinar a súa acción aqueles prexuízos, pois a que se o demanda a xustiza máis severa.”

Equidade palabra que, con outras, nos aportan valores universais, non ideolóxicos, e que nos animan a adherirmos ás intencións e fins do “Día Internacional da muller traballadora” que hoxe celebramos.

Nota: De botar, botaría en falta o “Día internacional do Sentido Común” (e o mellor día para celebralo: os 365 días do ano) pois así non sería necesario reivindicar tantas cousas que terían que ser normais neste autobús...

---

[1] Se vos fixades un pouco só veredes persoas.

Destituído o alcalde de Bueu por culpa dunhas copas - 1939

O día 26 de novembro de 1938, pouco despois das 9 da noite, Perfecto García Lemos achábase na compañía duns amigos nunha casa de comidas preto da súa vivenda e solicitou ao taberneiro lles servira unhas copas. Vendo isto un Axente de Policía Marítima do Distrito de Bueu llo recriminou por estar expresamente prohibido o consumo de alcol nas tabernas, bares e casas de comidas de toda a provincia, a partires da primeira hora da noite, por orde do Delegado de Orde Público. Situación que provocou un pequeno altercado entre ambos incrementado pola actitude de Perfecto García ao sentirse investido de autoridade como alcalde que era do concello de Bueu.

O incidente xerou unha denuncia ante o Gobernador Civil do Axente de Policía Marítima. Denuncia que se transformou un mes despois nunha comunicación do gobernador que “autorizado pola Superioridade”  decide cesalo no seu cargo e substituílo, como alcalde, polo Xestor da Corporación, José Mª Massó García que toma posesión do seu cargo ás 11 horas do día vinte catro de xaneiro de 1939 en detrimento do que viña exercendo como tal, Perfecto García Lemos. Na acta “Promete o D. José Mª Massó García cumprir ben e fielmente o seu cometido dándose por tomado posesión da Alcaldía e despois de cambiar frases de saúdo e mutuo afecto entre o Alcalde que cesa e o entrante...”

Prohibidas pola alcaldía unhas letras do Entroido - 1929

Ante acontecementos ocorridos non hai tanto tempo con respecto á utilización da censura no Entroido bueuense faime lembrar un máis, e espero que sexa o último, reflectido nunha Providencia da alcaldía. O caso que quero amosarlles data do Entroido de 1929. A ‘murga’ implicada era de Beluso e chamábanse “Las catacumbas del pueblo” na que en tres das súas letras (con músicas de pasodobre, valse e xota) parece ser que tiñan no punto de mira a unha familia do municipio á que, segundo criterio da alcaldía, “aluden dun modo claro e vexatorio”.

A raíz deste criterio decide o rexedor municipal sacar unha Providencia prohibindo o difusión de ditas letras, non así da cuarta letra, unha mazurca, para o cal se lles comina a que entreguen todas as letras impresas.  

Todo isto ponse en coñecemento do Gobernador Civil con data de 7 de febreiro de 1929.

 Outras entradas anteriores aparecidas neste blog co mesmo tema de prohibicións ou censuras polo Entroido en  Bueu:

O alcalde de Bueu prohibe levar a cara tapada no Entroido no Entroido de 1932

O alcalde prohibe a letra e cartel dunha comparsa no Entroido de 1931

Bueu: Membros dunha comparsa detidos pola Garda Civil  no Entroido de 1933

(Se queres velas premer no texto de enlace)

Un tecelán de Cela amigo de Ramón del Valle-Inclán

Hai anos, recompilando artigos do xornalista Joaquín Pesqueira[1] atopeime un que me chamou moito a atención pois dábame claves para entender parte da súa biografía que en ningún libro atopaba. Tratábase do artigo “De como volví una vez a mi pazo pairal” publicado en Bós Aires na revista “Caras y Caretas” nº 1.340 do 7 de xuño de 1924, páxinas 33-34.

Interesante artigo tamén porque describe escenas de 1910, das xentes do Morrazo que acudiran a un día de feira en Pontevedra. Pon en boca do cura de Cela o contar das últimas novidades acontecidas na parroquia de Cela: a morte do Sr. Ramón o ferrador e de Manuel o serrador, que se perdera a colleita da froita de oso e diminuíra moito a do millo, etc. Tamén describe a paisaxe e a posta do sol por Ons.

Pero o que agora quero resaltar é a mención que fai de “Benito, tecelán de Cela, o ladino filósofo rústico, amigo de don Ramón del Valle Inclán, xa non tecía na súa vetusta tecedora, porque as mozas e as vellas tampouco fiaban o branco liño caseiro coas súas pulidas rocas de buxo”.

[1] Nado en Pontevedra e “neto do maiorazgo de Ardán”. Xornalista afamado. Corresponsal do xornal La nación entre outros.

Que se facía en Bueu en 1899 con seis pesetas (case 4 céntimos de euro)

Eran tempos que ocupaba a alcaldía Miguel Nogueira Fraguas (con 10 anos de dealcalde en catro mandatos)

Tomo como exemplo acordo nunha só sesión de Pleno do Concello, como a do 23 de outubro de 1899:

Acordouse satisfacer a Manuel Ferradás Agulla, “a cantidade de seis pesetas que reclamaba polos prexuízos que sufriu con motivo de haberlle embargado seu Bote e Tripulación para conducir á Illa de Ons, o vinte de xullo último, a unha parella da garda civil, en virtude da orde do Cabo Comandante, con cargo á caixa de Imprevistos”.   

 

Xa vedes todo un día sen pescar e aínda por riba remando, ida e volta, á illa de Ons por seis pesetas. Menos dunha peseta por cabeza! E tres meses máis tarde! O auxiliar da secretaría que recollera nas oficinas municipais a reclamación do armador do bote cobraba 6 pesetas cada tres días de traballo.  

Pagáronse 6 pesetas (e 50 céntimos) a Justo Troncoso por unha viaxe a Pontevedra a recoller unha documentación para o concello.

Exactamente 6 pesetas sesenta veces foi a inversión do concello para reparar a estrada vella de Gándara na parroquia de Cela.

 Vinte nove veces 6 pesetas, máis 1 pts, foron os gastos da comisión do concello de Bueu que se desprazara a Pontevedra para cumprimentar ao deputado en Cortes Eduardo Vincenti.

Dúas veces 6 pesetas, máis 1 pts., foi a cantidade que se pagou a Salvador Abelleira por dúas viaxes a Pontevedra como Comisionado para o ingreso dos mozos en Caixa (para a mili).

Como se mira montóns de seis pesetas, en Bueu, dan para moito...

Multas en Bueu - II (1899) Por andar cun carro en domingo

A multa na que hoxe nos paramos pon de manifesto, unha vez máis, o vencello histórico das Ordenanzas e das Leis á moral relixiosa. Non fan falta moitas explicacións xa que, como pode lerse na transcrición, se comenta por si sola.  

Providencia

Na Consistorial de Bueu a dezanove de decembro de mil oitocentos noventa e nove, o

Sr. Alcalde Dⁿ Miguel Nogueira por ante min secretario dixo: que como queira que Agustín Pastoriza e Pastoriza, veciño de Beluso do lugar de Montemogos, permitiuse o día domingo dez do corrente transitar polas rúas desta vila e camiño público que de aquí pasa a Cangas co seu Carro, causando escándalo e en aberta oposición ao disposto no Artº 19 das vixentes Ordenanzas Municipais, vin en impoñerlle por tal infracción a multa de dez pesetas que fará efectivas no papel correspondente existente no arquivo Municipal e dentro do prazo de catorce días a contar desde a data da notificación desta providencia, pois pasado o cal sen liquidar o importe, incorrerá no prema do cinco por cen diario do total da multa ata facer o duplo da mesma, que en tal caso farase efectiva pola vía xudicial conforme ao disposto nos artigos 77, 185, 186 e 188 da vixente Lei Municipal.

Así o resolveu dito Sr. Alcalde do que eu Secretario Certifico

(Asinan: Miguel Nogueira e José Plácido Lino)

Sociedad Recreo Gimnasio Artistica de Pescadoira (1905-1914)

A primeiros de febreiro de 1905 o xornal bueuense La Voz de Bueu, daba a noticia que na casa-comercio de José Pérez Troncoso, fíxose un redondal na horta no que actuou unha Compañía ecuestre. Espectáculo amenizado pola banda de Paratcha.

Aproveitando esta actuación da compañía ecuestre en Bueu, baixo a dirección do Sr. Deforjo, falouse con el para facer unha clase de ximnasia.

No mes seguinte, e o mesmo xornal, comentaba da Xestións para crear una Sociedade Recreativa para o que se acordou que, para comezar, sexa o seu local o cascador (logo salga) de Francisco Rúa Pazó na baixada a Pescadoira.

En canto á clase de ximnasia non hai documentación que a confirme ou a desminta mais algo debeu facerse nese sentido porque o nome completo da sociedade foi: Sociedad Recreo Gimnasio Artistica.

Na directiva constituínte da Sociedade estaban persoas moi próximas ao conserveiro Juan Tapias (fillo) como eran Manuel Martínez, Francisco Pardo, Francisco Puig e Ramón Galup.

A inauguración do local parece ser que se fixo o 23 de abril dese mesmo ano.

 En canto a outro tipo de actividades deportivas patrocinadas por esta Sociedade temos as Regatas de canoas, bucetas, traiñeiras, botes polbeiros e gamelas, que se celebraron o día 31 de xuño. Deste evento coñecese que:

Regata Traiñeiras:  1º Premio… con trofeo da Sociedade Ximnasio  e 2º Premio… trofeo de Eduardo Vincenti, que meses momentos era alcalde de Madrid.

Regata botes polbeiros: o 1º Premio…donado polo gobernador de Cáceres, José Boente Sequeiros, eran 25 pts.

Regata gamelas: 1º e 2º Premio… doado polo Recreativo Ximnasio eran de 10 pts a cada un. 

 Outras particularidades desta regata recollidas por J. Mª Estévez eran:

Que a saída foi desde Pescadoira , fronte a fábrica de Curbera (despois a de Alonso).

Que o percorrido era de 1800 e 2000 metros. Que a traiñeira, competiron catro, gañadora nos 2000 metros foi “La Antigua” con 10 minutos.

O xurado estaba composto por Gaspar Massó Ferrer, Francisco Garrido, Antonio Fontanils, José Garrido, Manuel Santos Varela (Charreche), Gil, Durán e, como secretario José Domínguez.

No 1912 achégase a Bueu o bueuense afincado en Córdoba (Arxentina) Manuel Antonio Bares Giráldez, irmán de Matilde Bares. O motivo era facer entrega de 2.000 pesetas recadadas entre os emigrantes da nosa contorna para a Sociedad Recreo Gimnasio de Artístico.

Ao parecer todo foi ben mentres a sociedade tiña como gran valedor ao industrial Juan Tapias. Ao marchar este para Vigo comezou a declinar a actividade ata que en setembro de 1914 o alcalde de Bueu comunícalle ao Gobernador civil que queda disolvida a Sociedad Recreo Artístico “en virtude dun acordo da xunta en vista da excesiva baixa de socios”.

Cartón moeda de uso provisional en Bueu

Fai non moito tempo atopeime cun selo-moeda supostamente impreso para a súa utilización na contorna do concello de Bueu. Ata aquela descoñecía este tipo de moeda pero decidín facerme con ela foxe ou non verdadeira. Logo vería...

 Mentres tanto preguntaba ao meus amigos por si algún familiar, xa maior, tiña coñecemento destas moedas. As respostas duns e outros eran negativas ata que de súpeto apareceu unha, e logo outra, confirmando a utilización da mesma.

No primeiro caso era de “Chita” que de rapaza vivía no barrio de Petís. Certo día súa nai Benita mandouna a mercar a unha tenda coñecida por “A de Cristina” próxima á súa casa. Entregoulle para pagar, un selo pegado a un cartón redondo. A nena non quería ir cun cartón semellando cartos pois dicía que aquilo non servía e que se rirían dela. A súa nai insistiulle que non tivera medo que si lle valerían. Como así foi.

Cando lle ensinei o cartón moeda polo lado do selo iluminóuselle a cara ao lembrar algo que lle resultou coñecido. Non así cando lle amosei o reverso, non lle dicía nada, pois non se lembraba de como era.

O outro caso relatado por Consuelo ou “Telo” (coa súa irmá Emilia tiñan a carnicería na rúa Eduardo Vincenti), a súa neta Mari Carmen. Contáballe que cando ía a mercar gando para carne levaba os cartos nun segundo peto que tiña debaixo do escote. E tamén levaba unhas tesoiras para marcar o gando e de paso, “como era muller”, defenderse se fora preciso. Ela dicía que houbo unha época que levaba unha chea de moedas de cartón e billetes para os pagos...

Resumo do Selo-Moeda ou Cartón-moeda de uso provisional

Por mor da guerra o metal comezou a escasear e o goberno da República fixo provisión de metais (cobre, níquel, bronce, ouro, prata,...) tan necesarios para mercar ou utilizar no armamento. Pronto a xente quedouse sen moeda pequena para as transaccións diarias e o goberno tivo que recuar e acuñar nova moeda de valores fraccionarios pero esta seguía a estar escasa. Algúns concellos, colectividades obreiras, organizacións sindicais, etc. españois chegaron a emitir tamén moeda con valores por debaixo dos 50 céntimos. Sobre todo, pero non só, nas zonas de influenza republicana autorízase[1] a circulación transitoria de timbres e selos adheridos a discos de cartón ata que se puidera acuñar toda a moeda necesaria.

Adoitaban ter no reverso normalmente un escudo constitucional ou local e no anverso un selo de correos que indicaba o valor. Dimensións: 35 mm de diámetro e 0,5 g de peso.

Ao final da guerra foi cando o goberno de Franco ilegalizou as emisións de moedas republicanas.

---

[1] 24 de febreiro de 1938, aínda que xa circulaban con anterioridade.

A “Iguala” nos médicos de Bueu

Ao longo de moitos anos unha forma de asegurarse atención médica era pagando a “Iguala”. É dicir, unha cota mensual, trimestral ou anual a un médico ou practicante. Era unha especie de seguro que en Bueu, ao igual que en moitos sitios do país perdurou ata o último cuarto do século pasado e que desapareceu practicamente no ano 1989[1]; ano desde o que a asistencia sanitaria en España é universal e gratuíta.

O prezo estipulado polos servizos médicos o puña o facultativo, aínda que as veces consensuado cos posibles pacientes. No caso dunha cidade ou dunha vila con varios médicos, estes tiñan que pórse da cordo, a través dunhas normas, para evitar roces entre eles e para distribuír o número de pacientes.

Iso requiría asinar uns estatutos nos que o cadro médico tiña que asinar todos.

Aquí vou mostrar, a modo de exemplo, a Acta do acordado polos médicos de Bueu, Rogelio Val Barros, Ignacio Lis, José Mato Soto e Luís Prieto García, no mes de abril do ano 1925 que fixeron pública no Boletín do Colexio Médico (páx. 7-9) de xullo dese mesmo ano: 

Dicir ao respecto que coexisten hoxe en día no mundo da medicina, aínda que de forma residual, o réxime de igualas con outros seguros e as “cotas” da Seguridade Social.  

---

[1] A súa formulación lexislativa emana da Lei Xeral de Sanidade de 1986.

Multas en Bueu - I (1747)

Inicio aquí una serie descontinua de entradas do blog que, ao longo dun tempo, fale de multas en distintos períodos da nosa historia. A desculpa son as multas, o relevante é o motivo das mesmas que nos axudarán un pouquiño a entrever comportamentos persoais e, sobre todo, preocupacións sociais ou institucionais.

‘Ameaza’ de multas do arcebispo aos curas de Bueu

Na visita, tal como o dispuña o “Ritual Romano e Canónicas disposicións”, do Ilmo. Sr. D. Caetano Gil Taboada, Arcebispo e Sr. de Santiago á Fábrica San Martiño de Bueu o 18 de xullo do ano 1747, sendo cura reitor desta D. Caetano de Barcenilla resolveu entre outras cousas os Mandatos:

1º Multa dun ducado: ao clérigo que non leve sotana, peliza e bonete nas funcións da igrexa. Extensiva a multa ao cura ou reitor da parroquia que o permita:

 “Que este cura non admita a clérigo algún a funcións na súa igrexa sen que leve e se poña sotana, peliza e bonete, so pena ao clérigo que o fixese, e ao cura, ou prior que o disimulase, ou consentise,  a un ducado”.

2º Multa dun ducado: ao clérigo que celebre a misa sen sotana:

 “E baixo esta mesma pena ningún presbítero celebre o santo Sacrificio da Misa sen loba [sotana] ou, polo menos, sotanilla, que se comprará nesta igrexa dentro de dous meses a costa do Caudal da súa fábrica”

3º Como deben ir os curas vestidos ás romarías, feiras,...:

 “Que así os presbíteros e ordenados de orde sacro como os de menores [subdiácono, exorcista, acólito, hostiario e lector] que gozan do foro eclesiástico non concorran ás romarías, feiras e máis funcións, e presentes públicas sen hábito honesto e correspondente ao seu estado, gola e colo ou, polo menos, con esta insignia para que sexan coñecidos e respectados como é debido”.

3º Os curas non poden facer exorcismos:

 “Que ningún sacerdote secular poida exorcizar, nin facer escritores sen especial e expresa licencia nosa”.

Médico intruso en Bueu?

Estamos a mediados do ano 1839 e presidía a alcaldía de Bueu Manuel González. Este recibe unha carta do Gobernador Civil, José Valladares na que lle transcribe a denuncia cun médico que exerce en Bueu, Mº José Puyol, fai doutro suposto médico-intruso, para que o investigue á vez que lle pide información do denunciante de se “é profesor aprobado de medicina ou ciruxía e se presentou a ese Concello o correspondente titulo que así o acredite”.

Desta noticia o alcalde tiña coñecemento pois o José Puyol xa llo denunciara verbalmente e por escrito. 

O raro de todo isto é que ninguén se preocupara de, polo menos, investigar ao suposto infractor, Antonio Meira, xa que o acusaban de exercer a medicina no noso concello como “intruso na ciencia de curar” e do que se pedía cesara nas súas prácticas. Moi ao contrario “antes ben o Meira seguía con maiores excesos”.

 Transcrición da carta do gobernador ao alcalde de Bueu:

“O que asina Licº Mº José Puyol, en papel de 4 do corrente, dime o que sigue: ‘Despois suplicado verbalmente por dúas veces á D. Manuel González Alcalde constitucional de Bueu e xurisdición mandase cesar nos seus excesos á Antonio Meira intruso na ciencia de curar e vendo que as referidas súplicas non producían o efecto que en xustiza era de esperar, antes ben o Meira seguía con maiores excesos: en 24 do anterior oficiei ao Sr. Alcalde cuxo oficio entreguei ao Secretario do Concello por estar aquel ausente para que con ará que me manifeste o canto lle connote ou poida indagar sobre o asunto, engadindo se o citado Puyol é profesor aprobado de medicina ou cirurxía e se presentou á ese Concello o correspondente título que así o acredite.

Deus gue. á V. m^os a^s Pontevedra 29 de xullo de 1839

José Valladares’

20 novembro

Por se alguén non se decatou hoxe é 20 de novembro. Día sinalado por algúns no panorama político do pasado onde uns lembran a morte de Franco (1975), outros a de José Antonio (1936), outros a do político anarquista Buenaventura Durruti (1936), etc. e outros exixen que se aplique a Lei de la Memoria Histórica (Lei 52/2007).

Máis o que eu quero, sen esquecer o pasado, é resaltar neste aniversario outra cousas como é felicitar a Nacións Unidas xa que tal día como hoxe no 1959 se aprobou a Declaración dos Dereitos do Neno. Parabéns asociados á reclamación dun seguimento máis firme para evitar a violación sistemática contra eses dereitos que, 57 anos despois, aínda se dan no mundo.

E no ámbito de Bueu parabéns para o noso concello xa que se cumpren 172 anos da pertenza da Illas de Ons ao territorio municipal. Tal día coma hoxe de 1844 por Real Orde aceptouse a solicitude do Marqués de Valadares propietario da Illa de Ons, pola súa dona, de que se segregasen do concello de Sanxenxo (ao que pertencían dende 1837) e se adscribise ao de Bueu esgrimindo entre outras razóns: “por ser o Continente máis próximo”. Estes mesmos razoamentos foran utilizadas para unilas ao concello de Sanxenxo 7 anos antes. 

Tamén. e referido ao noso concello. un 20 de novembro de 1930 publicítase en Vida Gallega a constitución dunha sociedade recreativa en Bueu:

E xa postos a felicitar, facelo aos case que noventa nacidos neste día dende que Ons é buenense. Parabéns a todos! Dende Carmen Piñeiro E. (1844) pasando polo amigo Miguel (1954), Cesáreo (2010), etc.

Exposición de Fotografía en Bueu

Hoxe a Asociación Santos Reis organiza a súa XVII Mostra de Fotos Antigas co gallo da celebración das festas patronais do San Martiño. E xa van 17 anos ininterrompidos que se ven de mostrar o máis de medio millar das caras de Bueu dende hai máis dun século. Hai que agradecer o esforzo continuado dos membro da asociación e en especial do labor de J. Manuel Dopazo.

Ao longo do tempo o Círculo Náutico, Asociacións como As Lagoas, Amigos da Biblioteca,... ou fotógrafos profesionais fixeron, entre outras moitas actividades, exposicións de Fotografías. Pero agora quero lembrarlles unha moi especial, por moitos motivos, que se titulou 'Exposición de Fotografías da Vila de Bueu' (un 27 de agosto de 1978) que foi posíbel grazas á man entusiasta de José Antonio Agulla, Xaime Toxo, Afonso Fernández e Francisco Rodríguez Pastoriza. Celebrouse no exterior da Praza, ao “arredor da Fonte da Dorna”.

No xornal La voz de Galicia do día anterior anunciábase o evento así como as circunstancias da localización do mesmo nos seguintes termos:

“BUEU: EXPOSICIÓN DE FOTOGRAFÍAS DA VILA

Recolle cousas dende o comenzo do século hastra os nosos días

Mañán, despois das 11 da mañán, arredor da Fonte da Dorna, presentaráse unha escolma de fotos da nosa vila. O contido serán súas xentes, paisaxes e as súas cousas dende comenzos do século deica hoxe.

Froito da recolleita levada a cabo por un grupo de veciños, dun material que dende fai moitos anos agarimosamente gardaron unhas familias de Bueu.

Laiámonos, nembargantes, non poder mostrar máis ca un día, xa que o úneco local axeitado pra estas actividades, como é a Casa do Mar de Bueu, foi negado, disque por non ser iniciativa dos mariñeiros xubilados nin ter a mostrar nada que ver co mar, inda que en Bueu, non se conceibe ningunha manifestación cultural da nosa vila que non leve implícito o mar.”

Bueu: As fábricas de conservas e a igrexa

Pese ao título non vou a afondar na relación política, económica, social, etc. das fábricas e a igrexa. Relación que non estaría cinguida exclusivamente a un achegamento dos seus propietarios e a xerarquía relixiosa, como ‘poderes fácticos’, senón que este se complementaría co ‘poder real’ non só municipal, supramunicipal,... e así ata chegar ás instancias máis altas do estado.  

Vou centrar esta Entrada do blog en presentar algúns momentos no tempo, e no concello de Bueu, ao redor do traballar en domingo contravindo ou apelando ás excepcións das ordenanzas, as leis do estado e ata as leis da igrexa ( coa máxima:  “respecta o día do Señor”) ou como di a Biblia no 3º Mandamento con “Santificarás as festas”: “Acórdate do día de repouso para santificalo. Seis días traballarás, e farás toda a túa obra; mais o sétimo día é repouso para Jehová teu Deus; non fagas nel obra algunha,  ti, nin teu fillo, nin a túa filla, nin o teu servo, nin a túa criada, nin a túa besta, nin o teu estranxeiro que está dentro das túas portas” (Éxodo 20, 8-10).

ORDENANZA MUNICIPAL DE BUEU 1899

EXEMPLO DE SOLICITUDE PARA TRABALLAR NA FÁBRICA DE ALONSO de 8-12 h. NUN DOMINGO

Domingo 15 de maio de 1938

Que tratando de cumprir o Real Decreto-Lei do Descanso dominical pretende de acollerse ás excepcións do mesmo xa que “habéndoselle avariado dúas máquinas nestes días e tendo unha regular cantidade de latas de conservas sen pechar polo dito defecto, para evitar os prexuízos que dilo puidesen sobrevirlle”.

Para servirlle de aval presenta unha carta manuscrita do cura párroco que, entre outras, “considera o caso sen responsabilidade moral”:

“Trátase dun traballo de perentoria necesidade e danse garantías de tempo para que se poidan cumprir antes cos seus deberes relixiosos, e evitar calquera escándalo no pobo, a autoridade eclesiástica considera o caso sen responsabilidade moral.

Bueu, 14 de maio de 1938      Ano Triunfal!

Saúdo a Franco: Arriba España!

Ángel Rama Lestón

Párroco”

Con todos estes requisitos a Delegación Local do Consello de Traballo da o seu Permiso de excepción do descanso municipal

 

 

MISAS NAS FÁBRICAS DE MASSÓ

Nunha carta, 7 de febreiro de 1951, ao Arcebispo de Santiago, por parte do Xerente da Fábrica de Massó para solicitar unha recomendación ao Director do Instituto da Vivenda e que “se dera cumprimento ao mandato da falecida testadora Dna. Visitación Estrada Galup viúva de Herrerín, cuxos fondos en poder do Arcebispado por pesetas nominais débeda interior 4% 57.700,- máis os intereses acumulados” para axuda das obras emprendidas do Padroado San Xosé vemos que se inicia nos seguintes termos:

“Fai xa anos que por ese arcebispado obtivemos a singular merced de poder celebrar a Santa Misa nas nosas fábricas de Bueu e Cangas (Pontevedra).- A pasada tempada de pesca foi tan anormal que obrigounos a traballar case todos os días festivos do verán.- En consecuencia, máis de 2.000 obreiros puideron beneficiarse da Santa Misa oficiada polos Sres Párrocos de Bueu, D. Ángel Rama Lestón e polo da Parroquia de Darbo en Cangas, D. Francisco Lariño, respectivamente.-

Como a Parroquial de Bueu está a un quilómetro distante do pobo e a Misa celébrase para a veciñanza nunha Capela [A Capela Vella] que se improvisou na Praia nun edificio vello e en malas condicións, con pequena capacidade para fieis, a circunstancia de reter aos obreiros na fábrica, aliviou considerablemente a conxestión de dita Capela.- Pero isto nin é frecuente en días festivos, nin resolve tampouco o problema fundamental do edificio apropiado e decoroso para esta Capela auxiliar para todo a numerosa veciñanza que vive na Praia, centro do Pobo”.

Símbolos nas igrexas de Bueu

Lido hoxe na prensa que o alcalde convocaba para o vindeiro xoves aos portavoces de todos os grupos políticos para consensuar unha declaración pública que se faría efectiva na vindeira sesión plenaria sobre a eliminación dos símbolos franquistas xa que, segundo di o articulista, é para facerse eco dun escrito presentado o pasado ano pola Asociación Johan Carballeira. Hasta aquí todo parece “normal” pois segue a ser un problema recorrente espallado no espazo e na xeografía dos pobos no panorama nacional, sobre todo a partires da promulgación da Lei 52/2007 de 26 de decembro coñecida como Lei da Memoria Histórica.

Invitación á Inauguración na igrexa de Cela

Pero tamén en Bueu é un asunto reiterado, pois xa en setembro de 1987 houbo unha Moción na que se dicía: “O PSdeG-PSOE cre que os falecidos na guerra civil morreron en defensa dos seus ideais, tanto os dun bando como os do outro, por iso os privilexios dalgúns deben acabar.Polo anteriormente exposto, queremos que a corporación tome o acordo de xestionar coa Igrexa para que se retiren en todas as igrexas desta vila, os nomes dos mortos na guerra civil que están nas súas fachadas.”

 A Moción foi votada favorablemente polos 7 votos do PSOE e BNG e rexeitada polos 9 votos de A. P. (Alianza Popular) que era o grupo de goberno. Na intervención previa á votación o Sr. Alcalde dixo “que entende que as decisións que se tomaran no seu momento, posiblemente por familiares, Igrexa e Estado, son decisións que se tivera que cualificalas as cualificaría de desafortunadas, pero entende que nas lápidas coas inscricións dos mortos, as únicas persoas que poden tomar decisións ao respecto, son os familiares, anunciando, por elo, o voto en contra do seu grupo”.

Permiso aos autobuses para pasar polo centro de Bueu

O 12 de  outubro do 1933 Antonio Alonso, como Concesionario da exclusiva de transportes de viaxeiros entre Pontevedra e Cangas, por Bueu, solicita autorización oficial ao concello de Bueu para pasar polo centro do pobo co seus coches de  Liña de Viaxeiros. E así as vantaxes para os viaxeiros serían grandes xa que de non posuír dito permiso estes veríanse precisados a trasladarse a pé dende a estrada do Estado ata o centro da vila e viceversa para tomar o coche. “Cobrando o recorrido ao prezo de concesión segundo se ven facendo nestes momentos”

O concello, catro días despois, respóndelle que concede a autorización sempre que rexan as condicións de prezos impostas na concesión de exclusiva pola mencionada estrada.