Guerra Civil: Vixilancia do servizo 'Antiaeronáutica' no concello de Bueu

En carta dirixida ao Alcalde-Presidente do Concello de Bueu polo Comandante Militar deste porto, Gonzalo Torrente solicita un posto de vixilancia e escoita nun local do Concello de Bueu e o fai tal como transcribo:

“Disposto pola Superioridade poñer en execución o regulamento do Servicio Antiaeronáutica, e designado o persoal de milicias que compoñerá o grupo de vixía ou escoita nesta vila (pobo polígono), en servicio permanente, necesítase un local axeitado provisto de teléfono e de horizonte despexado. E reunindo o edificio dese Concello da súa digna presidencia as condicións adecuadas para a instalación de tan importante servizo de guerra, prego a V. teña a ben manifestarme, urxentemente, si, desde logo, pode esta Comandancia Militar contar con a cesión desa Casa Consistorial ao obxecto expresado. Deus garde a V. moitos anos.

Bueu 12 de xullo de 1937

O Comandante Militar

(asina: Gonzalo Torrente)

A resposta foi positiva e tiña como borrador isto que transcribo:

“Considerando ao interesado por V.  en comunicación desta data, éme grato participarlle que na parte alta da Consistorial antiga nas azoteas da mesma, e en comunicación con elas, existe un local que pode ser utilizado por ser o máis axeitado, pode utilizarse para o servizo de vixía e escoita que precisa o Regulamento de antiareonáutica e que a tal fin se interesaron con data e día Representante a compañía de teléfonos, instalaran urxente un aparato en dito local”.

En Beluso '“MUJERES AL SERVICIO DE ESPAÑA” -1937

Na parroquia de Beluso, ao igual que noutros moitas vila da España, constituíuse (novembro de 1937), dependentes da organización de Pontevedra, o movemento asociativo chamado “Mujeres al servicio de España” cuxa principal misión era de confeccionar ou coser prendas, pero tamén servían de canles de donativos, en cartos ou en material téxtil: mantas, calcetíns, panos, etc., para as tropas do exército de Franco.

A agrupación de Beluso da conta ao alcalde de Bueu da súa fundación e para pedirlle a este un local para exercer a súa actividade. Para iso propoñen a escola de nenos da Ruanova, por estar baleira, e un caixón con cadeado para mandar a roupa á sede de Pontevedra e fano co seguinte oficio:

O cura de Beluso avisa aos fregueses con foguetes

Botan foguetes na Carrasqueira, na Banda do Río,... felicítannos o Aninovo... Eu fago o mesmo aos amigos que seguides o blog do que pronto chegaremos ás 100.000 visitas (nas tres versións, dúas en  galego e unha en español).

Aproveito para falarvos de que o ano 1937 eran tempos nos que as xentes en Bueu andaban ás ordes da sirena da fábrica que a modo de chifre organizaba a vida de mulleres e homes das parroquias de Bueu. Tamén foron tempos difíciles e lutuosos para moitas familias. Todo ou case todo dependía dun fío, dun salvoconduto, dun permiso... polo que para avisarse nas parroquias recorríase ás campás. Se había unha morte, igual que agora, tocábase a defunto ou a gloria, segundo a idade deste; a ‘arrebato’ se era para avisar dunha desgraza, catástrofe ou perigo... Pero ao cura de Beluso, José Mª Blanco Clemente, ocorréuselle algo mellor que tocar a campá: Botar foguetes!

Peregrinación a Santiago da parroquia de Beluso

Así temos constancia que para facelo solicitou autorización ao Comandante Militar de Bueu[1], máxima autoridade neses momentos. Este concedeulle o permiso e comunicoullo ao Alcalde-Delegado Civil de Bueu nos seguintes termos:

“Teño o gusto de comunicar a V. que autoricei ao Sr. Cura Párroco de Beluso para que na madrugada do día 7 do actual poida facer uso de dous ou tres foguetes (foguetes, non bombas) coa fin de avisar aos nenos de aquela parroquia que asistiran á peregrinación, a Santiago de Compostela, que teñen organizada; e outros dous ou tres foguetes ao seu regreso na tarde ou noite do mesmo día, ao obxecto de que os respectivos pais pasen a recollelos. Deus garde a V. moitos anos.

Bueu 5 de xullo de 1.937.

O Comandante Militar”

Asdo. Gonzalo Torrente

---

[1] Gonzalo Torrente

Cartón moeda de uso provisional en Bueu

Fai non moito tempo atopeime cun selo-moeda supostamente impreso para a súa utilización na contorna do concello de Bueu. Ata aquela descoñecía este tipo de moeda pero decidín facerme con ela foxe ou non verdadeira. Logo vería...

 Mentres tanto preguntaba ao meus amigos por si algún familiar, xa maior, tiña coñecemento destas moedas. As respostas duns e outros eran negativas ata que de súpeto apareceu unha, e logo outra, confirmando a utilización da mesma.

No primeiro caso era de “Chita” que de rapaza vivía no barrio de Petís. Certo día súa nai Benita mandouna a mercar a unha tenda coñecida por “A de Cristina” próxima á súa casa. Entregoulle para pagar, un selo pegado a un cartón redondo. A nena non quería ir cun cartón semellando cartos pois dicía que aquilo non servía e que se rirían dela. A súa nai insistiulle que non tivera medo que si lle valerían. Como así foi.

Cando lle ensinei o cartón moeda polo lado do selo iluminóuselle a cara ao lembrar algo que lle resultou coñecido. Non así cando lle amosei o reverso, non lle dicía nada, pois non se lembraba de como era.

O outro caso relatado por Consuelo ou “Telo” (coa súa irmá Emilia tiñan a carnicería na rúa Eduardo Vincenti), a súa neta Mari Carmen. Contáballe que cando ía a mercar gando para carne levaba os cartos nun segundo peto que tiña debaixo do escote. E tamén levaba unhas tesoiras para marcar o gando e de paso, “como era muller”, defenderse se fora preciso. Ela dicía que houbo unha época que levaba unha chea de moedas de cartón e billetes para os pagos...

Resumo do Selo-Moeda ou Cartón-moeda de uso provisional

Por mor da guerra o metal comezou a escasear e o goberno da República fixo provisión de metais (cobre, níquel, bronce, ouro, prata,...) tan necesarios para mercar ou utilizar no armamento. Pronto a xente quedouse sen moeda pequena para as transaccións diarias e o goberno tivo que recuar e acuñar nova moeda de valores fraccionarios pero esta seguía a estar escasa. Algúns concellos, colectividades obreiras, organizacións sindicais, etc. españois chegaron a emitir tamén moeda con valores por debaixo dos 50 céntimos. Sobre todo, pero non só, nas zonas de influenza republicana autorízase[1] a circulación transitoria de timbres e selos adheridos a discos de cartón ata que se puidera acuñar toda a moeda necesaria.

Adoitaban ter no reverso normalmente un escudo constitucional ou local e no anverso un selo de correos que indicaba o valor. Dimensións: 35 mm de diámetro e 0,5 g de peso.

Ao final da guerra foi cando o goberno de Franco ilegalizou as emisións de moedas republicanas.

---

[1] 24 de febreiro de 1938, aínda que xa circulaban con anterioridade.

Un explosivo esnaquiza o cruceiro de Castiñeiras

A petición do Gobernador Civil (BOP de 9-1-1937) para que se informe dos monumentos, obxectos, bibliotecas, etc.  considerados como artísticos que foron derrubados despois da chegada da República (14-abril-1931).

Como resposta a esta dilixencia só se mencionou como de haber sido danado o Cruceiro de Castiñeiras (ou Morouzos). E en contestación ás preguntas do cuestionario danse as seguintes respostas:

1. Chamase cruceiro de Castiñeiras por ser este o nome do monte onde se atopa. Dista do casco da vila uns seis quilómetros e está ao pe do camiño veciñal da Portela á Praia de Lago.
2. Seu valor máis que artístico é sentimental, estando alumeado case constantemente con lámpadas de aceite levadas alí pola devoción. Ten a seguinte inscrición: “Esta obra mandó hacer a su costa el Capitán D. José de la Rúa –La O V.- al se  te  de  ció el día 14 septiembre 1700”.
3. Foi derrubado en setembro de 1934 por medio de explosivos sen que puidera coñecerse o autor deste delito. Quedou esnaquizada a columna e con grandes estragos as efixies do Santo Cristo e a Dolorosa.
4. O concello no adoptou pola súa parte medida algunha para a reconstrución.
5. Acompáñanse 3 fotografías de como se atopa na actualidade.
6. Foi reconstruído a expensas da Casa Massó Hermanos executando o traballo Manuel Acuña, canteiro con domicilio en Bueu.
7. Non é preciso polo momento ningún traballo máis que os que xa se fixeron.

Asina o alcalde en Bueu a 26 de abril de 1937

Procesión de Corpus 1937

Con esta entrada vou rematar coa documentación do Corpus no Bueu do 1937 por que así complementa ás dúas de anos anteriores por estas datas. Non vou abondar moito na descrición xa que esta está publicada. Agora amosar o documento que o cura de Bueu, Don Ángel Rama Lestón, elaborara para organizar a procesión.

Nota: A letra está refeita co mesma cor para a súa mellor lectura.

Sociedade de Bueu fiel á República

No xornal ABC, cando este era “Órgano de unión republicana” aparece en primeira páxina do 21-11-1937 e baixos os titulares: “España na Arxentina - OS FIEIS Á REPÚBLICA ESPAÑOLA” un longo listado de entidades e persoas que queren mostrar a súa adhesión ao goberno de España. Entre esas entidades está a sociedade  “Unidos del Ayuntamiento de Bueu”.

O texto que encabeza a listaxe e que todas asinan é o seguinte: ”Sociedades españolas que expresaron a súa adhesión ao Goberno lexítimo de España e a súa protesta contra a invasión da Patria por tropas estranxeiras”

Corpus en Bueu

Xa no xuño do ano 2013 dei a coñecer a entrada “Como ir na procesión do Corpus…” na que transcribía os avisos do cura de Bueu, Don Ángel Rama Lestón. Agora presento o horario e as disposicións feita polo mesmo sacerdote ese mesmo ano:

1937

------------------------ DÍA 6 DE JUNIO ----------------------------

FIESTA DEL CORPUS EN ESTA VILLA PARROQUIAL

========================================

(Mañana)

SIETE.- Misa parroquial y comunión general

ONCE.- Misa solemne, cantada por la Orquesta “Serrano”

######

Quedará JESÚS SACRAMENTADO, expuesto a la adoración de los fieles, hasta los Ejercicios de la tarde.

Se encarece a las Directivas de Jueves Eucarísticos. Sdo. Corazón e Hijas de M.ª. Puestas de acuerdo, procuren tener distribuidos Coros de 12 asociados, para turnarse de media en media hora ante el Stmo. Inmediatamente después de la Misa.

* OOOOOOOOOOOO *

(Tarde)

ADVIERTE: España espera que ningún católico de la Parroquia dejará de visitar esta tarde a JESÚS SACRAMENTADO, para rogarle por la pronta y completa victoria de sus cristianas y patrióticas Armas… Católicos: reflexionemos, que Cristo Jesús es el Señor de los Ejércitos… Oraciones y penitencia nos suplican, mejor dicho, nos mandan los de vanguardia con voces de su sangre generosa… ¡Cuánta responsabilidad ante Dios y ante España, si por falta de sacrificio y oración en la retaguardia se derrama una gota de sangre! .. ¡ Y DIOS sabe las vidas que se ahorrarían, si tú, cristiano, orases con más frecuencia y fervor! .. Medítalo ante CRISTO SACRAMENTADO.

CINCO.- Piadosos ejercicios: Estación, Sto. Rosario y acto de consagración del género humano a Jesús Sacramentado.

SEIS.- Organización y salida de la procesión con el STMO.

* *****     ****    ****

OTRA ADVERTENCIA. Es de fé y de razón, que las ofensas individuales contra Dios N. Sr. Se paguen individualmente, si individualmente no se enmendare; pero, también  es de razón y de fé, que el alejamiento social de Jesucristo, Rey y Señor de los pueblos y naciones, reclama un castigo colectivo en el tiempo, porque sólo del tiempo son la vida de las sociedades… ¡Cuánto han ofendido en esto los pueblos a Jesucristo! .. ¡Cuánto alejamiento de El! .. ¡Cuánto desconocimiento de su soberanía! .. Católico de BUEU: ¡No crees que también nuestro pueblo, como tal colectividad, ha ofendido algo a Cristo Jesús en este sentidos? - ¡!..!! Pues mira: la procesión de esta tarde es de público desagravio y de profesión pública de Fé y de reconocimiento de la soberanía Social de JESUCRISTO… Ven: adórale y acompáñale a su paso por las calles de la parroquia… Cumple con este deber como creyente, como español y como miembro social de tu pueblo.