Bebedoiro macabro

 A utilización de elementos para fins distintos para os que foron concibidos é algo bastante habitual no mundo en constantes cambios en que vivimos; e se a isto lle engadimos a natureza precaria das sociedades, sobre todo rurais, como o caso de Bueu, que potencian á reutilización.

Mais o que pode chamar a atención é mesturar o ‘sagrado’ co ‘profano’, o ‘repouso eterno’ co ‘sosego reparador’, o ‘transcendente’ co ‘banal’ etc.

Se nos remontamos á vella igrexa románica de San Martiño de Bueu atopariámonos coa orientación cambiada, con capelas e advocacións distintas a que agora hai, con tumbas dentro da igrexa e arredor do adro, ... pero cunha paisaxe da contorna cun esbozo bastante parecido ao actual.

Unha desas pezas na zona sería a fonte que de manancial saía do leste da casa reitoral. Pero grazas á documentación parroquial podemos coñecer un ‘adorno’ que alá polo 1651 había á beira da fonte e do camiño, hoxe estrada, que permitía o acceso á igrexa e a O Valado. Era unha grande pía ou cunca, para bebedoiro dos cabalos e bestas que pasaran polo lugar. Pero se nos fixaramos ben era un sartego onde antigamente xacera un crego ou unha persoa fidalga da zona. Visión esta que non escapou ao Visitador do bispado que ordenou se trouxera de novo para a súa localización inicial no adro:

“Item, hallo sum^{(risimamente)} que una piedra de un sepulcro está anexa en el camino junto a la fuente que sale de la cassa rrectoral que fue informado que algunas perssonas leavian sacado para pessebre de Cavallos.= Portanto mando sum^{(risimamente)} que el cura haga quesetrayga y restituya a dcho sepulcro al atrio”.

Recreación fonte e bebedoiro

O poema da igrexa nova de Ons

Dende hai moitos anos o segredo da igrexa nova da illa de Ons non é segredo, cando menos para un reducido grupo de persoas. Parte do mesmo apareceu publicado nunha páxina de Facebook[1] pero non tivo a repercusión que penso que debería ter.

Unha visita ás illas fai poucos días rachou o silencio que ao longo dos anos impuña a ‘modestia’ do protagonista deste segredo e da igrexa nova: A autoría do poema que pode lerse no fronte da capela.

 Sen mencionar o nome do autor, voulles comentar algunha cousa arredor do poema e de como este chegou alí.

Autor ante a obra

A mediado dos anos sesenta do século pasado, cando a igrexa e o poboado de Curro en Ons eran algo máis que proxecto do Instituto de Colonización, propuxéronlle ao profesorado de Bueu que fixeran un especie de concurso de poesía sobre a illa de Ons. Os rapaces, sen saber a finalidade do mesmo, levaron o labor coma tarefa para casa sendo a entrega do mesma voluntaria. O noso protagonista escribiu un pequeno poema pero logo decidiu non entregalo pois, por ser moi esixente consigo mesmo, non lle parecía de calidade. Mais a casualidade fixo que llo ensinara a un amigo a quen lle gustou tanto que o estivo animando durante un tempo para que o entregara, como así o fixo ao mestre Manuel Omil. Nos días seguintes á entrega os rapaces estaban á espera dalgún tipo de recoñecemento ou premio pero pasou o tempo e nunca máis volveuse a falar dos poemas e pronto todos esquecéronse dos mesmos.

Bastantes anos despois, e co motivo dunha visita de lecer á illa de Ons, o noso protagonista quedou pasmado ante algo que fixera na súa adolescencia e que estaba impreso en cerámica e, para maior ‘vergoña’, exposto ás miradas de todos. Unha mestura de sensacións encontradas o perseguiu durante moito tempo. Era o mesmo poema cunha soa palabra cambiada: onde el escribira ‘isliña’ agora era ‘illiña’. Decidiu non contarllo a ninguén que non foran da súa familia ou amigos moi achegados. Foi un segredo que ao longo dos anos todos gardamos por expreso desexo do autor. Aínda que pareza paradoxo eu sigo a respectar os desexos do amigo pero tamén creo que é relevante que se saiba quen escribiu algo que miles de persoas leron dende hai algo máis de cincuenta anos.

      SANTO

      San Xaquinciño da Illa                Esta illiña gallega

      dainos un ventiño en popa         defensa da nosa Ría

      pra chegar o a noso porto          e devota a San Xaquín

      que temos a vela rota                 o pai da Virxen María.

---

[1] De ‘... o Morrazo’ nunha entrada do 9 de maio do 2013.

Conflito entre capeláns de Beluso

Antes de entrar en materia póñovos brevemente as orixes dunha capelanía, a de Santo Domingo

da igrexa de Beluso. Fundada polo natural de Cela, D. Domingo Piñeiro Blanco, presbítero tamén de Beluso o 16-10-1729 ante o escribán Tomás de la Rúa e Freire e consistía nunha capelanía titular e de padroado lego constituída baixo a advocación de Stº Domingo (no lateral de Ánimas ao lado do Evanxeo) que tiña unha misa rezada perpetua ao alba tódolos domingos e festivos, dotándoa con ben suficientes para a sustentación do capeláns e ata para que puidesen ser ordenados de sacerdotes (os que non o fosen)... e preferentemente ocupada, a proposta dos patróns “por seren Parentes do propio fundador”.

 Así chegamos ao 29-5-1788 en que a ‘Patroa’ nese momento, Gertrudis Pastoriza nomea, ante o escribán de Sta Cristina de Cobres, Antonio Jacinto de Arsaujo, a José Sebastián Fernández Regueiro, presbítero e veciño de Beluso como capelán levador dos bens e rendas da obra pía que baixo a advocación de Sto. Domingo fundara Domingo Piñeiro.

Ata aquí todo sería normal se non aparecera en escena o recen nomeado Tenente cura de Beluso, Benito Riobó, que reclama a capelanía ao considerar que lle correspondía legalmente por ser neto dun parente do fundador.

Ante as reticencias por parte do capelán José Sebastián, pois este xa levaba unha ducia de anos exercendo como tal, fan que en maio de 1800 Benito Riobó, dea o paso de querelarse para reclamar a capelanía. Para o cal da un Poder, ante o escribán Pascual de Juncal, a un procurador de A Coruña chamado Andrés López Couto  para que litigue no seu nome contra Joseph Sebastián Fernández Regueiro.

O argumento máis válido na querela era que Benito Riobó xustificaba a súa ascendencia como neto de Domingo Piñeiro de Castiñáns, veciño de Cela e nomeado como parente polo fundador da capelanía, razón máis que de peso polo que se consideraba seu lexitimo herdeiro:

Ante esta actitude firme, belixerante e, sobre todo, fundada, o demandado José Sebastián decide facer cesión da capelanía a Benito Riobó evitando así a contenda xudicial. Faino catro meses despois da demanda, o 5-9-1800, ante o mesmo escriban Pascual de Juncal poñendo fin de forma civilizada a unha disputa interna de curas dunha mesma parroquia por intereses nunha capela.

Arquivo H. Provincial de Pontevedra. Escrib. Pascual de Juncal
Data: 15-5-1800   Ca-1461(2) Fol.18  

Arquivo H. Provincial de Pontevedra. Escrib. Pascual de Juncal
Data: 5-9-1800   Ca-1461(2) Fol. 21

Beluso: As forzas da natureza asáñanse coas campás da igrexa

Curiosamente o mal tempo cebouse, en distintos momentos da historia dos últimos 150 anos, coa igrexa de Beluso e máis concretamente coas campás.

O primeiro desastre que nos chega[1] ten como data o ano 1803 no que por mor da desfeita dunha tempestade (ciclón) tense que  repoñer a vidreira da igrexa da capela maior.

Case que trinta anos despois, no 1831, volve a haber danos na igrexa. Esta vez na campá maior.

Os veciños e cura ecónomo de Beluso escriben ao arcebispado para solicitar axuda para refundir a campá estragada.

Posteriormente o Secretario da Cámara do Arcebispado de Santiago escribe ao cura párroco de Bueu pedíndolle un informe dos danos e prioridade das necesidades da parroquia veciña. Este lle resposta cunha carta na que confirma as necesidades da parroquia de Beluso:

“S. refundir unha Campá

En data 25 de maio próximo pasado informei a V. S. o que sigue =

En contestación ao oficio de V.S. data 1^os do que rexe, por o que de Orde do E. el Arcebispo meu señor se me prevén, diga se é certo o que expresa o cura ecónomo e veciños de Stª Mª de Beluso de haberse roto e posto inservible a Campá Maior quedando soamente unha pequena que non se oe en toda a parroquia e que ditos veciños pola escaseza dos tempos non teñen con que costear a fundición doutra campá capaz: Debo manifestar ao V. S. que todo canto ditos veciños representan é a pura verdade e que case todo, ou a maior parte a lo menos están bastante miserables, sen ter quen lles socorra nas súas necesidades por non ter cura párroco e estar vacante aquela parroquia fai moi cerca de catro anos. Tamén é certo haber cobrado da Conta  vacante os 3.433 rr^s por as cales razóns me parece ser xusta a súa pretensión; só sei de que a campá sexa do mesmo peso que a que está inservible […] É verdade que o retablo do Altar Maior áchase un pouco vello sen embargo de que me parece aínda subsiste decente por algún tempo; ademais de que a metade da herdanza do defunto cura, despois de que de toda ela se paguen os danos ao vindeiro, que deben ser poucos, deixouna para dita Fábrica, e con seu impt^e (importe) sempre que fora necesario, se poida reparar o referido retablo.

É Todo o que podo informar….

19 de xuño 1831

Andrés Pérez Lapido

  Pasados pouco máis de 50 anos, concretamente o 15 de decembro do ano 1886, un ciclón tira o campanario, teito e tribuna da igrexa. Racha a campá, esta vez a menor, e dous confesionarios. Dana parcialmente as paredes laterais e o arco toral (no presbiterio). A reparación ascende a 2.741 pesetas (cantidade moi elevada para a época).

E o azar volveu a asañarse coa parroquial de Beluso. Foi no 1926 cando un raio estragou a campá e parte da fachada.

---

[1] Da man de Carlos Vázquez Marinelli na súa “Guía didáctica da arte no Morrazo”

Multas en Bueu - I (1747)

Inicio aquí una serie descontinua de entradas do blog que, ao longo dun tempo, fale de multas en distintos períodos da nosa historia. A desculpa son as multas, o relevante é o motivo das mesmas que nos axudarán un pouquiño a entrever comportamentos persoais e, sobre todo, preocupacións sociais ou institucionais.

‘Ameaza’ de multas do arcebispo aos curas de Bueu

Na visita, tal como o dispuña o “Ritual Romano e Canónicas disposicións”, do Ilmo. Sr. D. Caetano Gil Taboada, Arcebispo e Sr. de Santiago á Fábrica San Martiño de Bueu o 18 de xullo do ano 1747, sendo cura reitor desta D. Caetano de Barcenilla resolveu entre outras cousas os Mandatos:

1º Multa dun ducado: ao clérigo que non leve sotana, peliza e bonete nas funcións da igrexa. Extensiva a multa ao cura ou reitor da parroquia que o permita:

 “Que este cura non admita a clérigo algún a funcións na súa igrexa sen que leve e se poña sotana, peliza e bonete, so pena ao clérigo que o fixese, e ao cura, ou prior que o disimulase, ou consentise,  a un ducado”.

2º Multa dun ducado: ao clérigo que celebre a misa sen sotana:

 “E baixo esta mesma pena ningún presbítero celebre o santo Sacrificio da Misa sen loba [sotana] ou, polo menos, sotanilla, que se comprará nesta igrexa dentro de dous meses a costa do Caudal da súa fábrica”

3º Como deben ir os curas vestidos ás romarías, feiras,...:

 “Que así os presbíteros e ordenados de orde sacro como os de menores [subdiácono, exorcista, acólito, hostiario e lector] que gozan do foro eclesiástico non concorran ás romarías, feiras e máis funcións, e presentes públicas sen hábito honesto e correspondente ao seu estado, gola e colo ou, polo menos, con esta insignia para que sexan coñecidos e respectados como é debido”.

3º Os curas non poden facer exorcismos:

 “Que ningún sacerdote secular poida exorcizar, nin facer escritores sen especial e expresa licencia nosa”.

Bueu: As fábricas de conservas e a igrexa

Pese ao título non vou a afondar na relación política, económica, social, etc. das fábricas e a igrexa. Relación que non estaría cinguida exclusivamente a un achegamento dos seus propietarios e a xerarquía relixiosa, como ‘poderes fácticos’, senón que este se complementaría co ‘poder real’ non só municipal, supramunicipal,... e así ata chegar ás instancias máis altas do estado.  

Vou centrar esta Entrada do blog en presentar algúns momentos no tempo, e no concello de Bueu, ao redor do traballar en domingo contravindo ou apelando ás excepcións das ordenanzas, as leis do estado e ata as leis da igrexa ( coa máxima:  “respecta o día do Señor”) ou como di a Biblia no 3º Mandamento con “Santificarás as festas”: “Acórdate do día de repouso para santificalo. Seis días traballarás, e farás toda a túa obra; mais o sétimo día é repouso para Jehová teu Deus; non fagas nel obra algunha,  ti, nin teu fillo, nin a túa filla, nin o teu servo, nin a túa criada, nin a túa besta, nin o teu estranxeiro que está dentro das túas portas” (Éxodo 20, 8-10).

ORDENANZA MUNICIPAL DE BUEU 1899

EXEMPLO DE SOLICITUDE PARA TRABALLAR NA FÁBRICA DE ALONSO de 8-12 h. NUN DOMINGO

Domingo 15 de maio de 1938

Que tratando de cumprir o Real Decreto-Lei do Descanso dominical pretende de acollerse ás excepcións do mesmo xa que “habéndoselle avariado dúas máquinas nestes días e tendo unha regular cantidade de latas de conservas sen pechar polo dito defecto, para evitar os prexuízos que dilo puidesen sobrevirlle”.

Para servirlle de aval presenta unha carta manuscrita do cura párroco que, entre outras, “considera o caso sen responsabilidade moral”:

“Trátase dun traballo de perentoria necesidade e danse garantías de tempo para que se poidan cumprir antes cos seus deberes relixiosos, e evitar calquera escándalo no pobo, a autoridade eclesiástica considera o caso sen responsabilidade moral.

Bueu, 14 de maio de 1938      Ano Triunfal!

Saúdo a Franco: Arriba España!

Ángel Rama Lestón

Párroco”

Con todos estes requisitos a Delegación Local do Consello de Traballo da o seu Permiso de excepción do descanso municipal

 

 

MISAS NAS FÁBRICAS DE MASSÓ

Nunha carta, 7 de febreiro de 1951, ao Arcebispo de Santiago, por parte do Xerente da Fábrica de Massó para solicitar unha recomendación ao Director do Instituto da Vivenda e que “se dera cumprimento ao mandato da falecida testadora Dna. Visitación Estrada Galup viúva de Herrerín, cuxos fondos en poder do Arcebispado por pesetas nominais débeda interior 4% 57.700,- máis os intereses acumulados” para axuda das obras emprendidas do Padroado San Xosé vemos que se inicia nos seguintes termos:

“Fai xa anos que por ese arcebispado obtivemos a singular merced de poder celebrar a Santa Misa nas nosas fábricas de Bueu e Cangas (Pontevedra).- A pasada tempada de pesca foi tan anormal que obrigounos a traballar case todos os días festivos do verán.- En consecuencia, máis de 2.000 obreiros puideron beneficiarse da Santa Misa oficiada polos Sres Párrocos de Bueu, D. Ángel Rama Lestón e polo da Parroquia de Darbo en Cangas, D. Francisco Lariño, respectivamente.-

Como a Parroquial de Bueu está a un quilómetro distante do pobo e a Misa celébrase para a veciñanza nunha Capela [A Capela Vella] que se improvisou na Praia nun edificio vello e en malas condicións, con pequena capacidade para fieis, a circunstancia de reter aos obreiros na fábrica, aliviou considerablemente a conxestión de dita Capela.- Pero isto nin é frecuente en días festivos, nin resolve tampouco o problema fundamental do edificio apropiado e decoroso para esta Capela auxiliar para todo a numerosa veciñanza que vive na Praia, centro do Pobo”.

Padroado San Xosé -VI

A Igrexa de San Xosé: Diferencias do proxecto inicial e agora.  

O que puido ser e non foi...

A igrexa proxectada polos arquitectos Francisco Castro e Pedro Alonso tiña unhas características suntuosas como pode comprobarse pola súa memoria e planos:

A xustificación dunha igrexa tan grande é a de “dotar non só a este grupo, senón tamén á barriada, deste servicio relixioso, pola grande distancia que se atopa a parroquial”.

Un amplo atrio da igrexa estaría á altura da estrada Pontevedra-Cangas e a súa intercesión con Pazos Fontenla. Dende a entrada exterior do atrio ata a porta da igrexa había un lixeiro desnivel. Pretendíase “aproveitar a maior elevación do terreo para destacar a súa máxima xerarquía, ao propio tempo que presentala como amparadora do grupo escolar”.

Coa torre situada na parte máis avanzada onde a “igrexa ten un fronte de 12,80 m. e unha lonxitude de 31,60 m. sen incluír a ábsida. Ten un primeiro corpo de acceso ao nártice[1]a cuxo lado dereito está situado a torre, na que se desenvolve unha escala de subida ao coro e ao campanario. No lado esquerdo hai unha dependencia que pode ser o baptisterio[2].

A igrexa é dunha soa nave con contrafortes resaltados interiormente deixando espazos laterais que serán destinados á instalación de altares e confesionarios [...] Nun deses espazos laterais colócase o púlpito  [...]. Ao fondo o altar maior, no nivel máis elevado, no centro dun ábsida de forma poligonal, e separado da nave pola balaustrada e gradas do comungatorio. Á esquerda desta ábsida está a sancristía [...]

Os contrafortes irán enlazados con arcos e bóvedas rebaixados, quedando así definidos claramente os nichos dos altares laterais. E por enriba destes arcos arrincará a bóveda da igrexa que é de canón rebaixado, con arcos faxóns coincidindo cos contrafortes.

Na planta baixa distribuíuse a vivenda do cura, baixo a ábsida da igrexa e o almacén, lavadoiros e demais servicios da Comunidade.”

A nova capela quedouse en:

Ao esgotarse a posibilidade de facer a igrexa anteriormente descrita o Padroado solicitou permisos para modificar con algún tipo de separación (portas corredoiras, biombos,...) as aulas e vestíbulo centrais para que, ao igual que se había feito ao longo de case medio século na capela vella, puidesen abrir nos momentos que se quixera celebrar algún oficio relixioso e así ter polo menos un espazo de culto no recinto escolar. Polo arquitecto do ISM non puxo impedimento algún pois non afectaba á capacidade escolar. Iso si, os gastos da modificación correrían a cargo do Padroado ou do Concello. Máis cando puxéronse mans á obra optaron, coa conivencia de todas administracións implicadas, por delimitar ese espazo central e o que ía ser vestíbulo, súas salas de profesores, salón de exposicións de traballos escolares, dous servicios, dúas aulas completas e parte doutras dúas transformalo nunha pequena capela de algo menos de dous centos metros cadrados.

Para manter a idea primixenia seguiu baixo a advocación de San Xosé coa mesma imaxe, doada por Jerónimo Bolíbar, presidindo o altar. Capela á que se lle deu uns pequenos ‘toques’ mariñeiros no seu mobiliario e ambientación.

---

[1] Vestíbulo propio das basílicas paleocristiás, situado ao ancho da fachada.

[2] Lugar dunha igrexa onde se atopa a pía bautismal.

Padroado San Xosé – V

Chegados a 1950 o equipo que rexe o Padroado San Xosé deu en loitar para manter a Capela grande pois esta non sería só “para as atencións relixiosas escolares” senón tamén para os veciños en xeral. De non conseguilo, tratar de que a última proposta do ISM sexa para esta construción o máis grande posíbel e para iso a empresa Massó axuda na obra co transporte de materiais.

Pero as dificultades para a construción prevista comezan a

medrar a pesar de que no 1953 a Obra Social do Movemento concede unha subvención de 196.000 pesetas para a Capela-escola. Estas dificultades poñen ao Padroado ante a evidencia de que non é posíbel levantar a capela incluída no proxecto ni tan sequera con menor volume. E o 19 de marzo do 1954 escríbenlle ao arquitecto Sr Francisco Echenique para que lle permita á empresa construtora póidanse adaptar as aulas da escola para ser transformadas en capela os días festivos mediante portas corredizas ou outro procedemento. O ISM autoriza as modificacións pero os gastos serían costeados polo Padroado.

Xa co proxecto inicial sen a capela grande, reducido o número de aulas, sen comedor,... o Padroado consegue outras modificación como foi a eliminación de dúas aulas, a sala de traballos manuais e de experiencias e dous despachos de mestres para construir no seu lugar unha pequena capela (que é a que hai na actualidade).

E así chegamos ao mércores, día 15 de agosto de 1956 no que se fai o traslado do mobiliario e obxectos de culto da ‘Capela-salón San Xosé’ (Capela Vella) á ‘Capela-escola S. Xosé da Praia de Bueu’ (‘A Capilla’). Ese mesmo día o coadxutor, Desiderio Gradin Moreira, oficia a primeira misa e o cura párroco, Ángel Rama Lestón[1], bendice as mesmas e entrega as chaves da “Capela Vella” a súa propietaria, Carmen Rúa Catani[2], dándolle “a gratitude da igrexa pola súa xenerosidade”.

A pesar da inauguración a obra non estaba de todo rematada pois hai documentación na que o cardeal Quiroga “bota unha man” solicitándolle ao Director do Instituto da Vivenda axude a que este Padroado e aporte as 500.000 pesetas prometidas xa que axudarían moito a completar o total da obra.

O novo curso iniciouse cunha Escola de Orientación Marítima que rexentaba Manuel Aboy Gándara.

O Concello solicita (20-9-1962) que lle sexa cedida a Capela-escola construída polo ISM e esta pase a depender integramente del xa que o sostemento[3] e conservación corren a cargo do concello que tamén habilitou a capela e os locais-escola. De ser así comprométese este a crear unha nova escola de Orientación Marítima.

No 1963 o ISM responde ao Concello que no pode acceder á petición por carecer de fondos para a amortización polo que a Confraría terá que seguir pagando 2.406 pesetas mensuais. Ou que se poña de acordo co Concello que é o beneficiado xa que “a amortización do edificio como a obra social cultural e asistencia relixiosa son cargo da Confraría e no seu caso do Concello”.

E así chegamos ao ano 1972[4] onde créase nesas instalacións a Escola de Formación Marítimo-Pesqueira que logo sería (1974-94) Centro de Formación Profesional de 1º Grao na Rama Marítimo–Pesqueira que a partires de 2006 pasará a depender da Xunta de Galicia[5].

[1] Da capela encargaríase o coadxutor Jaime García Rodríguez.

[2] Ao través do seu representante no Padroado, Gaspar Massó.

[3] Isto o fai tamén porque ese mesmo ano reclámanselle 192.558 pesetas á Confraría e a Hermanos Massó pola cota de amortización do grupo escolar S. Xosé. A Confraría está de acordo coa cesión pois non pode facerse cargo da amortización, que lle corresponde, do edificio nin manter o mesmo.

[4] O alumnado que había nela pasou ao Colexio Público de Bueu (hoxe CEIP A Pedra) que fora inaugurado no curso 1971-72

[5] Traspasado polo ISM o 1 de xullo de 2006. Para maior información deste período poder verse en http://www.concellodebueu.org/src/instalacions/docs/nautica.pdf

Padroado San Xosé – IV

Coma primeiro acordo do novo Padroado San Xosé foi que se encargaran os Proxectos técnicos da Capela-escola. Neste caso foi aos arquitectos Francisco Castro e Pedro Alonso. 

 Posteriormente o Padroado reúnense para estudar o proxecto presentado o 9-1-1948 e, na mesma sesión, o aproban e deciden remitirllo á Confraría de Pescadores para o seu estudo e ao Concello, para que este o faga seu e realice os trámites precisos.

Como xa mencionamos cunha finca que pertencía a Carmen de la Rúa Catani e foi doada[1] pola mesma para o uso exclusivo de Capela e escolas comezouse un Expediente para expropiación de terreos coñecidos por Chan de Barca ou Silveiras, do barrio da Praia, que contou con seis fincas, todas elas de labradío, cunha superficie de 1.407 m² polas que se pagaron 20 pesetas/m² cun aumento do 3% coma prezo de afección. O que dou un montante de 28.984,20 pesetas[2].

Na reunión do Padroado do día 2 de outubro de 1948, Gaspar Massó doaba, no nome da empresa Massó Hns,  65.000 pesetas[3] que puña desde ese momento a disposición do Padroado.

Ao ser conscientes de que aínda con eses cartos e coas previsíbeis novas aportación sería imposíbel facer frote ao total da obra é polo que autorízase a cesión do proxecto ao Instituto Social da Mariña[4]. Para todo o cal entraron en xogo todo o potencial de influenzas dos irmáns Gaspar e José Mª Massó. Obxecto que conseguiron o 3 de marzo de 1949.

Houbo dúas Sesións do Concello[5] para autorizar e confirmar datos no Rexistro da propiedade, exención de cargas para antigos propietarios, cesión das mesmas, etc.

Logo tamén houbo dúas relevantes Sesión da Permanente do Concello para poder ofertar aos organismos estatais os proxectos:

• A Permanente de 9 de marzo de 1949 para vela Actas polas que se interesa os pagos das parcelas expropiadas e autorizar se liberen inmediatamente as sumas correspondentes para facer o pago das mesmas e para o outorgamento das escritura.
• Na Permanente do 1 de xuño de 1949, cos terreos pagados[6], autorízase o outorgamento de escritura en favor do Instituto Social da Mariña, representado polo Axudante de Mariña de Bueu, Gonzalo Torrente Piñón.

“Interesa grandemente ao concello de Bueu, eminentemente pesqueiro con 2.000 mariñeiros, na súa maioría cabezas de familia, poder contar cunha barriada para os traballadores do mar, e cunha Capela-Escola que lle permita o cumprimento dos seus deberes relixiosos, atendendo á vez a ensinanza dos seus fillos xa que disponse de terreos próximos á praia para a barriada de que se trata, distante uns 500 metros dos da Capela-escola, contigua á estrada e con amplitude para deportes e campos de experimentación”.

Estes terreos foron cedidos oficialmente, cos destinados para o “Poboado de pescadores”, ao Instituto Social da Mariña (ISM)[7] o 18-7-1949.

Gaspar Massó segue (1951) na busca de conseguir cada vez máis adhesións e recursos para esta grande obra como cando pon ao Arcebispo Fernando[8] en situación do Padroado, obras, presupostos, entidades participantes, donantes,... e lle solicita as 57.700 pesetas máis os intereses acumulados, do mandato testamentario de Visitación Estrada Galup (viúva de Herrerín) depositadas no arcebispado, que segundo vontade da testadora debían aplicarse en escolas en Bueu. Ou como as insistentes peticións ao Instituto Nacional da Vivenda para que cumpran a promesa realizada polo seu máis alto rexedor, de 500.000 pesetas

A Confraría de Pescadores de Bueu pídelle, por esas datas, ao ISM que teña en conta as necesidades de Bueu e constrúa, polo menos, unha capela e unha escola de tres clases e tres vivendas para mestres. A partir deste momento o I. S. da Mariña comprométese á construción do grupo de escolas, pero recoñece que “organismos á súa vez superiores vétanlle a construción da Capela nas dimensións presentadas nos planos do proxecto, xa que consideran que as actuacións relixiosas do grupo escolar quedarían satisfeitas cunha capela máis modesta”.

Para o seguimento das obras e xestión das mesmas o Padroado constituíao nestas datas: Ángel Rama Lestón (cura de Bueu, como delegado do arcebispo[9]), Gaspar Massó García (pola empresa Massó Hnos e pola propietaria Carmen de la Rúa), Gonzalo Torrente Piñón (polo Instituto Social da Mariña), José Juncal Freire e José Cerqueiro Malvido (polo concello).

(Continuará)

---

[1] De 2.350 m² e valorada en 48.000 pesetas.

[2] Ao que houbo que engadirlle 6.396,40 pesetas dos Dereitos Reais do documento notarial (26-10-1949) e de 340,50 pesetas polo conxunto no Rexistro da propiedade.

[3] O dobre do que conseguirán pola venda da Fábrica de salga da Roiba (Beluso).

[4] Tamén habería que ter en conta as realizadas co Instituto Nacional da Vivenda pois no “paquete” incluíuse 50 vivendas para pescadores.

[5] Unha o 25-11-1948 e 30-12-1948.

[6] Coa excepción dunha parcela por “resistencia do interesado á cesión”.

[7] Ante o notario de Marín, Hipólito Hermida Oubiña. E dunha parcela que faltaba o 26 de xuño de 1951.

[8] Tamén acudiu a el para que influíra ante organismos estatais para conseguir axudas.

[9] O 4 de xuño de 1949 foi nomeado arcebispo de Santiago, Fernando Quiroga Palacios. No 1952 investido cardeal.