O día 11-6-1810, entre 5-6 da tarde, na casa do Priorato de Ermelo
estaban o escribán Juan Antonio de Ribas. Levantaba actas da recadación de
rendas a petición P. Fr. Agustín García Hevia, prior do mosteiro e
representante do abade de Poio, “administrador
de las rentas del valle del Morrazo,
jurisdición de Cangas, Coto de Meyra, Aldan, Bon (sic) – Bueu- y Villar”.
A continuación este escribán describe como entraban no mosteiro “dentro del zaguán y patio della... un
instrumento tropel de homes armados con escopeta, fusiles, ozes, chuzos y
palos, , que por el bulto que hacían y estar en las calles del Pueblo llenos de
ellos, se veía a juizio prudente como dos cientos hombres poco mas o menos, con
la depravada intención, segun lo manifestaron por sus hechos posteriores, de
sorprender la casa, arrancarme de mano maior la Provisión, ultrajarnos,
robarnos, y llenarnos de oprobio, y vituperios, pues sin dar lugar abrir las
puertas cerradas...”
O que escriban segue
a describir o motín, tamén poñendo nunha morea de cualificativos subxectivos ás
intencións dos amotinados recalcando sobre todo na idea última: “el recibo de pago, que era el IMAN de sus
pérfidas maquinaciones” .
Constata tamén, para
“que a los tales sirva de castigo y a
otros de freno a los sucesivo a contener semejantes desordenes” os nomes
dos cabecillas da revolta: “Ventura
Gonzalez de oficio Sastre, Antonio Marco, Domingo Guimaran, Francisco Souto,
Francisco Gallego, Domingo Villar, Martin Pereira, Miliciano cumprido, veciño
da freguesia de S. Martiño de Bueu e do
Lugar de Meyro...” e ata do encargado de tocar a “trompeta o bucina” para a xuntanza previa aos feitos.
Segundo o mesmo Juan Antonio de Ribas, resistiuse a entregarlles as
Reais Comisións e ase mesmo avisoulles das fatais consecuencias ás que se
expoñían. Ao que eles mesmos lle solicitaron que suspendese todo o procedemento
de cobrar a renda, pois a xente, por quen o facían, estaba amotinada, sublevada
e decidida coas armas a non pagar renda
algunha, para iso querían recibos asinados como pagadas e así sería ata que
houbese Rei, pois entendían que non o había, nin sabían por onde andaba, con
quen estaba...
Ao que o escribán lle fíxoas máis “serias
y adecuadas reflexiones asegurandoles que Nuestro Monarca era Fernando VII a
quien habiamos reconocido y jurado...”.
Ante o cariz que ían tomando os acontecementos o escribán di que tentou
convencelos de que pagaran aínda que fora a metade “para subvenir no solo el preciso sustento de los Monges, sino también
de la Contribución Patriótica”. Actitude e
palabras que conseguiron dividir aos sublevados que lograron, polo menos, suspender o acto de
recadación e que evitaron que chegaran a ocorrer cousas peores.
Nota: A fonte onde transcribiuse o texto orixinal
do cartapacio da Sección Clérigo do Arquivo Nacional pode verse íntegra no
Libro “San Xoán de Poio” de Sergio Vázquez Rouco páx. 120-121 ou comunicándomo neste
enlace e lle darei resposta o antes posible.
No xornal La
Gaceta de Galicia do 07-07-1879 primeiro e logo en El Gallego de Bós
Aires (22-07-1879) reproducen o texto do discurso “Galicia en la Independencia
española” lido por D. Bernardo Barreiro
V. no Centro Gallego de Bós Aires, o 8 de xuño de 1879, co gallo do 70
aniversario de batalla de Pontesampaio.
A tradición de alugar durante as vacacións estivais remóntase, cando menos, ao século XIX pero non así a súa incursión e propaganda nos medios de comunicación.
E non será ata 1953 cando volvamos a ver un reclamo na sección “Anuncios por palabras” do ABC do 5 de maio, na páxina 42
Nos
aciagos días, a
partires da segunda metade do ano 1936, moitos mestres sufriron nas súas
carnes
os avatares dos acontecementos e das políticas dun país en loita. Foi,
sen dúbida, o colectivo máis castigado. Para a tese doutoral “La
Depuración del
Magisterio Nacional” o profesor da Universidade Autónoma de Barcelona,
Francisco Morente Valero, fixo un
reconto de máis de 60.000 mestres depurados.
