Non é nada estraño a relación
de xentes de Bueu coa escravitude. A
pesar de que este son os casos de persoas relacionadas con Bueu que están
mellor documentados non son os únicos. Algúns casos máis foron transmitidos
oralmente e se referían non tanto a ter escravos na casa como a traficar con
eles formando parte de barcos negreiros. Algunhas das fortunas do século XIX e primeiro
cuarto do s. XX proviñan desta actividade ilícita. Coñecido era o caso dun de
Cela que estando en Cuba dedicábase ao tráfico de persoas graza ao cal mercou
moitas propiedades na súa parroquia e no centro de Bueu...
Ano 1562
De Francisco Gago, párroco de Bueu temos constancia documental de que capitaneaba
as violentas accións de fregueses do Hío, Aldán e Beluso contra os atalaieiros
dos cercos de Cangas. Certo día advertido de que o atalaieiro Alonso Vidal
intentou cortar a redes das sacadas do cura e dos seus fillos Francisco e Juan
armouse cunha bésta e unha espada. E así, acompañado do seu escravo, cunha
lanza, foron detrás do Alonso Vidal que fuxiu cara o seu barco. Pero o cura
entrou no barco detrás del e quixo que se dese por preso mentres tanto os
fillos e o escravo o atacaban coas armas facéndolle unha ferida nun “braço que
lle romperon coiro e carne e saíu sangue...”
A.Reino Galicia Secc. Veciños
Mazo 17465/11, sf.
Ano 1698
A través do testamento do abade
de Bueu e Comisario do Santo Oficio, Fernando
de la Rúa e Freire, temos coñecemento que lle deixou ao seu sobriño
Baltasar Melchor de la Rúa Freire un escravo
chamado Domingo San José que tiña na súa casa. Este “escravo, mosso alto de corpo, cunha cruz nos
peitos, ao lado dereito e outra no braço do mesmo lado que non se declara ben;
o cal mercara, fai moitos anos e como tal escravo lle servira na casa fielmente.”
Aínda que o testamento poñía
que o escravo lle serviría por espazo de catro anos, Baltasar Melchor acudiu
ante un escribán para darlle carta de liberdade “como se lexitimamente lle houbera servido ditos catro anos enteiros”.
A. H. Provincial de Pontevedra
Ano 1830
Esteban
Antonio del Río veciño de Meiro no seu testamento deixou varias casas e
fincas na cidade de Bos Aires e unha casa en Meiro, así como cartos, accións,..
Unha pequena parte do capital foi para o seu sobriño José Antonio del Río e o
resto:
“Declaro ser a miña vontade que meus dous escravos José e María queden
libres despois do meu falecemento, encargo ao meu testamenteiro lles outorgue
neste caso a súa respectiva carta de liberdade. Entregándolles ademais todos os
mobles e roupas do meu uso, apeiros de labranza e cincuenta pesos a cada un remunerándolles
dese modo seus bos servicios e encargándolles continúen prestarmos ata os meus
últimos días. Ultimamente cedo en favor de María o Padroado que a Lei acorda
sobre os seu fillos e ademais dono á súa filla Inés cen pesos que meu
testamentario lle entregará dos meus bens [...]
É a miña vontade que meu testamentario reducindo todo
a moeda metálica estableza e funde con todas as seguridades que esixe a Lei. Eu
quero tres establecementos a perpetuidade no lugar de meu nacemento A Aldea de
Meiro sendo o principal unha escola de primeiras letras; en segundo un
facultativo Médico para asistir de gratis a todos os enfermos pobres da
freguesía e ademais que esixan a súa asistencia, e o terceiro unha capelanía
Eclesiástica coa obriga de dicir unha misa rezada todos os días festivos e de
misa...”
