Falando da República na Cela do 1903

 

No xornal “Las Dominicales del libre pensamiento” publica unha “Curiosa conversación” o día 3/7/1903 na súa páx. 2 que polo de Curiosa imos transcibir:

“Un republicano manda á La Lucha  de Vigo este relato  da conversación mantida á porta da igrexa de Santa María de Cela, e que seica ouviu.

Falan un músico e dous mordomos da función do Corpus, e preséntase un estudante irmán dun cura, dicindo:

-Boas noites, señores. Parece que están vostedes falando da República.

Músico.- Si señor.

Estudante.-Alegraríame ouvir falar das ideas republicanas, e sinto non estar no mitin celebrado o outro día.

Músico.- Seguramente que non lle gustaría a vostede o que alí se dixo.

Estudante.- Entón vostede cre que para nós é mala a República. A nós gustaríanos moito esa forma de goberno; pero antes de que iso sexa, teña vostede presente que correrá moito sangue, e aínda así non se conseguirá.

Músico.- Quen sabe se se establecerá sen que se derrame nin unha pinga de sangue.

Estudante.-Non sexa vostede parvo, home. Se vostede non sabe aínda que quere dicir República.

Músico.- Non señor, non sei; pero polo que ouvín aos oradores que falaron no mitin, España podería adiantar moito dedicando a servizos verdadeiramente útiles e necesarios os miles de pesos que se gastan na Igrexa e o clero.

(Neste momento asusteime ao ver un vulto negro que se achegaba á reunión. Era o cura, que chegou feito unha fera e comezou a insultar ao músico chamándolle parvo, animaliño e outras cousas que non debían ser pronunciados por un sacerdote).

Devandito presbítero falaba con tal coraxe e en voz alta, que chamou a atención das persoas que había nas tabernas. Aquel, ao ver que se formou un grupo regular, dixo dirixíndose ao músico:

Cura.- Vaia, que non é vostede capaz de dicir Viva a República!

Músico.- Non señor, porque non estou a propósito, pero se fora noutro lugar o diría cen veces.

Cura.- Cale vostede torpe, que está a enganar aos meus fregueses. Amigos meus, non vos deixedes enganar, que está aquí dicindo que o clero ten a culpa do atraso de España, cando o clero non saca nada do Estado (se quería vostede que sacase máis!) Cobra só o que é seu, e aínda non lle pagan. Está o párroco de Cela gañando catro mil reais anuais, que non é nada.

- Xa lle direi eu ao señor cura de Bueu que vostede non ten relixión, que é un ateo, un herexe e un home animal sen alma.

-E vostede, debeu replicarlle o músico – non debera andar entre persoas.

Abastecemento de augas en Bueu - 1885

No ano 1885 o alcalde do concello de Bueu, Jaime Bolíbar, encargou a D. Jenaro de la Fuente y Domínguez[1] un Proxecto[2] para o abastecemento de augas para o núcleo da vila. A xustificación do mesmo ven dada pola infradotación deste prezado líquido que ven a padecer este pobo xa que nese momento non posúe máis auga potábel que a subministrada por “un pequeno caudal que case que desaparece durante a estiaxe e está situado entre unhas rochas do lado Oeste da costa moi afastado, polo tanto, do núcleo de poboación por onde o aproveitamento faixe moi difícil e imposíbel durante as horas de preamar. Como consecuencia de tan deficiente situación os veciños teñen a necesidade de acudir a algún que outro propietario dun pequeno manancial ou pozo...”

Do manancial atopado “no extremo recto do camiño de entrada á Vila que forma unha verdadeira e ben aliñada rúa e que haxa necesidade de percorrer para ir á igrexa”. Fala da rúa Canibelos onde a poucos metros do actual Ramal dos Galos estaba a “Boca da mina”. Proxecta a ampliación e perforación da mesma nuns 100 metros (de 0,70 x 1,20 m.) cunha estimación de aproveitamento dun caudal de 1.028,57 l/h. Onde a lonxitude da canalización sería de 341,5 metros e o importe de toda a obra ascendería a  8.160 pesetas.

Na memoria da obra xógase co número de habitantes de Bueu (1620 h.), dos veciños afectados (697) e poboación residente na praia (127) para facerlles corresponder aos futuros usuarios a 32 litros/persoa. Para o cal á veciñanza da praia abasteceríase dunha monumental fonte proxectada na rúa Montero Ríos fronte á Eduado Vincenti (Preto da actual Praza de Abastos) que se elevaría “nunha especie de praciña  ou explanada” .

Dita fonte non se fixo nunca e a obra tardou anos en ser de novo licitada.

---

[1] D. Jenaro de la Fuente y Domínguez (1851-1922), valisoletano que exerceu como “mestre de obras” nunha grande cantidade de proxectos que se realizaron na súa época na capital olívica e en concellos limítrofes. Foi Director Facultativo da Obras municipais de Vigo así como profesor de debuxo, etc.

No debemos confundilo co seu fillo, Jenaro de la Fuente y Álvarez, arquitecto que construíu o estadio de Balaídos.

[2] Logo ratificado polo arquitecto Antonio Crespo.

A festa de San Xosé no Bueu de 1917

Que o Día de San Xosé en Bueu sempre tivo predicamento o demostran as comidas dos “Pepes”,  a advocación da “Capela” que se levantou nos terreos da praia de Pescadoira e posteriormente na igrexa do que foran escolas de Orientación Marítimo Pesquera, despois Escola Náutica... ao inicio da rúa Pazos Fontenla.

Non é de estrañar o énfases que o correspondente en Bueu do xornal La Provincia para describir a celebración destas festas. Así o podemos ler na transcrición das celebradas no 1917:

“Todo canto puidésemos dicir para relatar o éxito dos festexos que o 18 e 19 tiveron lugar na vila, sería pouco comparado coa realidade.

A brillantez do día coroou os esforzos dos animosos mozos que integraban a comisión das festas e unido a isto os moitos forasteiros que vimos durante eses días, con razón pode dicirse o arriba exposto.

A banda dos exploradores gustou moito, tributándoselle repetidos aplausos, sendo obsequiados os mozos músicos nas Sociedades “Liceo Casino” e “Círculo Mercantil” por ambas directivas. O seu director, o simpático mestre Serrano, recibiu moitas felicitacións.

Moi ben a carreira de bicicletas na que tomaron parte nove corredores; o primeiro premio, consistente nunha fermosa figura de arte, adxudicóuselle ao mozo de Cangas Remigio Rodal, e o segundo, unha cigarreira de prata, ao noso amigo Attilio Gaggero.

A procesión.

Digna de toda encomio foi a procesión de San Xosé na tarde dese día.

Xamais puidemos crer resultase tan solemne e concorrida e así en efecto, ao seis da tarde era de todo imposíbel dar un paso na praia, punto onde se levanta a capela do santo patriarca.

Alí miramos dúas longuísimas filas de homes e mulleres, o máis distinguido deste pobo, con velas acesas. O fermoso estandarte do adiñeirado propietario señor Nores, era levado polo noso digno párroco D. Juan M. Casanade e os cordóns polos Sres. Nores e Nogueira.

Seis mozos distinguidos, Pepe Madrigal, Pepe Cerqueiro, Pepe López, Pepe Rodríguez, Pepe Lago e Pepe Prieto, eran portadores do anda coa imaxe de San Xosé, agasallo do cabaleiroso Sr. D. Gerónimo Bolívar, sendo escoltada por seis gardas do corpo de Carabineiros.

Pechaba a marcha o clero destas parroquias e detrás unha multitude numerosa ávida de presenciar o sublime acto relixioso desta tarde, cuxo recordo quedará sempre nos fillos desta vila.”

Bueu gañadora no Concurso Nacional de Coros e Danzas

O día 4 de decembro do 1956 rematou en Madrid o Concurso nacional de Coros e Danzas da Sección Feminina. Participaban todas as provincias españolas con aqueles grupos que foran seleccionados entre os mellores.

Había participación nas seguintes especialidades:

• Coros de xuventudes, neste caso gañou os representantes de Córdoba.
• Coros de Sección Feminina, primeiro premio para os de Alberique (Valencia).
• Danzas de xuventudes, gañaron os de Proaza (Asturias).
• Danzas da Sección Feminina, levou o premio extraordinario os representantes ibicencos.
• Grupos mixtos de coros y danzas, que gañou Astorga (León).
• E no Grupo de Sindicadas, gañou o grupo que ía de Bueu. (Neste apartado había un único gañador)

Compoñentes do grupo:

Teresa  Portela Bravo, Celsita Chaves, Carmen Medraño, Marina Barreiro, Josefa Santos, Josefa “Palomita”, Rosa “Barrabasa”, Ana Mª Lis Bueno, Carmen “Pardela”, Rosita “Rata”, Carmiña “Barrabasa”, Mercedes “Salera”, Lito Estévez. Os gaiteiros era os Irmáns Barros.

Con anterioridade, o 18 de setembro de 1956, deran unha exhibición na illa de Ons na clausura do Curso Cátedra organizado pola Sección Femenina

O grupo de danza de Bueu, instruido por Ana María Bueno presentouse no “Festival Folklórico Galego” de Vigo o día 25 de xullo de 1958 onde presentou bailes na súa máis elemental autenticidade, pero provistos dun sentido plástico e coreográfico”

Cinzarrada ou chocallada en Beluso

El Liberal (14-1-1908 páx. 4)

Dende o medievo e ao longo de toda a xeografía peninsular había por costume, principalmente nos pobos pequenos e aldeas, que cando un vello casaba cunha moza ou unha  vella cun mozo, ou cando un dos contraentes era viúvo ou os dous eran moi vellos,  que o contraente fora forasteiro,…facerlles na noite de vodas un rito nupcial moi especial, que podía repetirse ata nove noites seguidas. Consistía en que as xente, principalmente os mozos, do lugar molestaban aos recen casados có que se deu en chamar chocalladas ou cinzarradas pois producían ruídos cal música desapracible utilizando chocas, chocallos, cornos,  tixolas, ferrallas, cornetas, pandeiros, etc. Máis no caso que estes houberan feito unha festa na que estivera invitada toda a xente do lugar case sempre desactivaban esta “cerimonia”.

A explicación sociolóxica vai da man da non aceptación de tal unión por entrar en conflito coas “normas” ou valores do grupo social ao que pertencen.

As veces o escarnio e prexuízo era tal que eran censurados e castigados os participantes da mesma.

As veces o escarnio e prexuízo era tal que eran censurados e castigados os participantes da mesma.

Na nosa vila aínda que estaban explicitamente prohibidas[1] por bandos municipais, estes non eran impedimento para que esta costume estivera moi arraigada na xentes. Para mostra, o exemplo posto arriba de Beluso que, polo acontecido en 1908, transcendeu aos xornais.

---

[1] A Igrexa tamén o prohibiu xa dende o s. XII, pero sería o Concilio de Turín no mediado do s. XV cando o fixo explicitamente. Moitos gobernos tamén o prohibían como o caso de Carlos II onde se penaba con multa e cárcere.

O alcalde prohibe a letra e cartel dunha comparsa

O 12 de febreiro de 1931, compadeceu M. V. F. casada e veciña desta vila dicindo que unha comparsa que ía actuar no Entroido canta un romance e mostrará un cartel explicativo que alude a feitos privados da denunciante que considera a todas luces calumniosas e que redundan en prexuízo da súa fama. Polo que se pide prohiba que se cante á letra e se poida mostrar o dito cartel.

Ese mesmo día Amando A. E. presenta ante a alcaldía tres exemplares dos “cantares” cun cartel demostrativo das mesmas pertencente á comparsa intitulada “Las Mormuradoras”.

A resposta do alcalde Perfecto García Nogueira a estas peticións foi “denegar la autorización que solicita o Sr. Ave para cambiar dita letra, prohibíndolle así mesmo, que exhiba o cartel demostrativo”, sobre todo polo cantable “Cantigas do Cego”, “cuxa letra ademais de ser contraria á decencia e ás boas costumes, pode molestar a persoa determinada desta veciñanza”.

Logo do Entroido, o 24 de abril, o responsábel da comparsa achégase ao concello para “pasadas as circunstancias que motivaron a incautación referida” reclamar o cartel. O novo alcalde Ramón Domínguez Ferradás entrégallo persoalmente.

Letra da comparsa que motivou á prohibición:

 

Festa de San Brais en Beluso

No desaparecido[1] exemplar de “La Voz de Bueu” de febreiro de 1905 dáse conta da festividade de San Brais en competencia ás de Seixo e, sobre todo, á da Magdalena de Coiro:

“San Brais. Foi contratado o incansable gaiteiro de Moaña, «Tornillo» para celebrar en Beluso unha festa dedicada a San Brais”.

Curioso tamén é que na mesma noticia “Facíanse suxestións para que na festa da Xuventude prescindíranse «da maior parte das cerimonias relixiosas, co que se evitarían desgustos doutros anos, que motivaran quedarse sen a mellor festa de Bueu»

---

[1] Máis ben diría “agochado”. Lémbrolles que a finais dos anos noventa desapareceran, da Casa número 2, os exemplares encadernados cós antigos xornais locais: El Adelanto e La Voz de Bueu. Ao pouco tempo entregóusenos, e que depositamos na Biblioteca Municipal, os exemplares de El Adelanto. Faltan por aparecer os de La Voz de Bueu. Facemos un novo chamamento para que algún día poida ser de novo lido e así se cubra definitivamente o valeiro do acontecer dun período da historia de Bueu.  

A Biblioteca Popular de Bueu - II

Non é de estrañar que algún amigo me dixera: “Miña nai gustaba de ler moito. Con 95 anos “devoraba” un libro tras outro. Onde comezou a ler así foi, cando nena, grazas á recen inaugurada Biblioteca Popular”. E esa non foi unha excepción varios amigos, todos eles nonaxenarios, comentáronme experiencias similares.

No cabe dúbida de que a Biblioteca popular foi un revulsivo importante para a cultura bueuense sobre todo en épocas onde o acceso a un libro estaba vedado para as clases máis desfavorecidas, que eran maioría.

Sendo alcalde Camilo Davila Davila prantexase a necesidade da creación dunha Biblioteca Popular (4-10-1926) e se lle asigna oco para a mesma: No baixo do concello. Para facilitar os trámites, ao estar alugado o local, nunha sesión ordinaria do Pleno Municipal (1-12-1926) requírese ao inquilino “D. Domingo Tomé González para que o trinta e un días do decembro actual deixe a disposición do Concello a estancia baixa da Casa Consistorial”.

E será o día 7-10-1927 cando o alcalde promotor da mesma inaugure oficialmente a primeira Biblioteca de Bueu. Primeira, primeira,… quizais non[1]. Á inauguración asistiron todos os nenos e nenas das escolas nacionais e do Pósito de Pescadores que “admiraron contentísimos  a sección infantil, na que figuran numerosos tomos de contos artisticamente ilustrados...”. Comezou cun catálogo de máis de 500 volumes.

---

[1] Como xa saberedes pola entrada no blog do 15 de outubro de 2012, en xuño do 1889 foi adxudicada unha Biblioteca popular á Escola Pública de Bueu onde os libros adxudicados foron repartidos entre as escolas que nese momento existían en Bueu

Monecas dos agasallos de Reis “made in” Bueu

Puido ser pero quedou en…

No ano 1966 fixéronse os trámites para montar unha Cooperativa para a fabricación de monecas a raíz dun curso do Programa Profesional Obreira (P.P.O.) sobre monequería.

O curso, impartido polos monitores do P.P.O, Mª Dolores Cordobés e Natividade de Miguel, durou 3 meses. As alumnas foron 18 mulleres entre as que se atopaban dúas monxas, unha a Superiora do colexio Nosa Señora de Fátima de Bueu, e a segunda unha Irmá do colexio da Inmaculada de Marín.

Segundo os xornais da época “O resultado non puido ser máis esperanzador, xa que como consecuencia vaise formar unha Cooperativa para traballar unidos todos os cursillistas. Quizais sexa a primeira cooperativa de España nesta modalidade”.

Dado o éxito conseguido nese curso dende o concello pedíronse máis: un de mecánicos reparadores, outro de auxiliares administrativos “femininos” e de electricistas industriais.

Pero que foi da Cooperativa?  Fume...como en tantos proxectos sobre todo no mundo asociativo.

Manuel A. Bares mercou un coche en 1930

Para quen non se lembre de Manuel Antonio Bares Giráldez (Bueu 1855-Mercedes 1945) dicirlle que era irmá de Matilde Bares e sobriño de Ramón Bares. Mestre de profesión que emigrou á Arxentina onde fixo fortuna e xogou un papel importante como banqueiro, empresario, xornalista e escritor.

O xornal El Correo de Galicia do domingo 15-12-1929 na súa páxina 14 da a noticia, “logo de larga estancia na capital arxentina, chegou a Bueu coa súa distinguida familia, o ilustre polígrafo e escritor, doutor D. Manuel Bares Giraldez”.

Non era a primeira vez que Manuel A. Bares e a súa “distinguida familia” viñeran de vacacións a Europa xa o fixera en agosto de 1912 e ata estivera en Bueu con Miguel de Unamuno, da man do amigo común, Víctor Said Armesto.

Mais esta vez chámame a atención algo tan banal e insólito como mercar un coche, o digo polas circunstancias da súa visita tanto temporais como afectivas. Efectivamente, Manuel A. Bares matriculou en Madrid no mes de maio de 1930 un coche marca Chysler que tiña a matrícula “37962” domiciliado na rúa Espronceda.

Faltan un minutos para rematar o día dos Santos Inocentes o digo para aseverarlles que todos os datos expostos son certos…  

Nadal en Ons… pero inaugurado en Pontevedra

Navidades craras na illa de Ons!

Que a luz eléctrica non é algo que estea permanentemente presente nas noites da illa de Ons é algo que todo mundo o sabe. Que as noites sen luz ao longo de meses tamén o coñecen os insulares de Ons. Que a veces os políticos crearon ilusións que o tempo ou o “temporal” desbarataron ou simplemente deixaron no esquecemento… tamén o coñecen.

Unha desas veces na que por fín na illa comezaban a ver que se facía algo de “luz” e non meras promesas foi cando o 9 de decembro de 1958 achegáronse ata Ons, para preparar o transporte dun grupo electróxeno, Pedro Ruibal Sabio Inxeñeiro-xefe da Delegación de Industria, o Perito Industrial Teodoro Gradín, con dous oficiais montadores e Diego Pazó, con personal dos seus talleres.

A súa inauguración ía ser fixada para o “día solemne da Noiteboa” e así lograr “a altamente social e cristiá iniciativa de electrificar Ons”. Mais “ao tratar seguidamente do embarque da maquinaria e materiais atopámonos con que, non só o temporal de auga e mar impedían toda comunicación marítima coa illa, senón que os dous montadores alí desprazados quedaron nela aillados” e xa era o día 21 e aínda seguía o porto pechado,  polo que decidiron montalas nun local de Pontevedra “ para que se poñan en marcha como se estiveran funcionando na illa e sexan bendecidas nun acto que terá lugar o día 24”.

Características do grupo electróxeno:

·        Un motor a gasoil de 40 cabalos

·        Un alternador de 2º KVA (preto de 30 cabalos)

·        Un transformador de 3º KVA

·        Un baño de aceite illante (para elevar a tensión da rede e protexer o alternador)

·        Dous cadros de mandos (para alternador e rede de distribución)

·        2.500 m. de liñas xerais (fora posta dende setembro)

·        Todo tivo un presuposto de 450.000 ptas.

Requisa de máquinas de coser en Bueu

En maio-xuño de 1938 estiveron requisadas todas a máquinas de coser do concello de Bueu coa intención de que durante os días 27 de maio ao 9 de xuño se confeccionaran prendas de vestir para o Exercito nos Talleres que Falanxe Española Tradicionalista e das J.O.N.S tiña habilitados para elo.

Un exconcelleiro negouse a facer entrega da súa máquina de coser polo que foi denunciado, polo Xefe Local de Falanxe, ante o alcalde que o cominou a entregala e de non facelo sería acusado de “falta de cooperación á Causa Nacional” o que levaría consigo penas moi graves. 

Concello de Cela 1812-1824

No futuro próximo aparecerán na web "Documentación de Bueu" unha pestana onde fale ou poña cara aos alcaldes do concello de Bueu.

Pero o que agora quero comentar ten que ver co Concello de Cela. Si lestes ben, Concello de Santa María de Cela que de “facto” constituíuse o 5 de outubro do 1812. Os seus inicios foron bastante dificultosos para os representantes do mesmo que foron cominados a disolverse, cousa á que non accederon e lles supuxo ser arrestados, polo tenente Xeral Marqués de Campo Sagrado, e conducidos a Santiago. Foron liberados uns días máis tarde tras facerlles pagar as costas e unha multa. O concello puido quedar constituído, pese as presións recibidas, por cumprir a Lei Constitucional de posuír máis de 1.000 habitantes e Cela contaba no 1813 cun censo de 1.630 habitantes.

Pouco máis coñeceríamos dese concello de non ser polo celo dos entón fundadores e directivos[1], da Asociación Danzadeira de Bueu que, rescataron dun contedor de lixo papeis “vellos” e que ao lelos quedaron co que lle pareceu relevante.  Un destes é  “Unha nota dos papeis que entregou o Alcalde e Secretario Constitucional suprimido da Parroquia de Cela” ao xuíz ordinario da Vila de Cangas cando deixou de ser concello Cela en 1824.

A transcrición do papel feita por un dos mesmos “rescatadores” é:

Nota de los papeles que entregó el Alcalde y Secretario Constitucional suprimido de la Parroquia de Cela

a saber

Un Legajo en que se comprenden las órdenes recibidas por aquel Ayuntamiento en el año pasado de mil ochocientos y veinte, compuesto de ciento cincuenta y una hojas útiles…………………………………………………………………………

Otro Legajo en que se comprenden las órdenes recibidas por dicho Ayuntamiento en el año de mil ochocientos y veinte y uno compuesto de ciento setenta y tres hojas útiles…...........................

Otro Legajo en que se comprenden las órdenes recibidas en el año de mil ochocientos y veinte y dos compuesto de doscientas cuarenta y nueve hojas………………………………............................

Otro de dichos Legajo de órdenes recibidas en el año pasado de mil ochocientos y veinte y tres compuesto de treinta y tres hojas útiles…………………………………………...

Otro Legajo en que se comprenden los oficios recibidos por dichos Ayuntamientos suprimidos durante los cuatro años de su ejercicio compuesto de ciento cuarenta y siete de dichos oficios……………………………………………

Más cuarenta edictos en otro Legajo que habían recibido para fijar al Público…………...........

Un mazo en que se comprenden las Actas de renovación de Ayuntamiento compuesto de ocho hojas…………………………………………….

Otro en que se comprenden diez y siete conciliaciones que habían Acusado en dichos cuatro años…………………………………………………........

Más Cinco Autos de Acuerdo de dichos Ayuntamientos suprimidos………………………...............

Un ejemplar de la Instrucción para el reemplazo del ejercicio dispuesto por la Diputación Provincial de Galicia………………………………….............................

Entregados los Papeles en los mazos que comprende el Inventario de Arriba por Domingo del Río, Alcalde suprimido de la Parroquia de Cela, en el año pasado de mil ochocientos veinte y tres acompañado de Antonio Morales, Secretario que era de aquel Ayuntamiento Abolido, en la villa de Cangas a once de septiembre de nil ochocientos veinte y cuatro, y lo firman conmigo=

Domingo del río                                             Antonio Morales,,

firmado y rubricado                                      firmado y rubricado

como juez R^lordinario

Ramirez de Sn. Vicente

firmado y rubricado

---

[1] Belarmino Barreiro, José Carlos Durán, Manuel Verde e José Verde.

Sociedade de Bueu fiel á República

No xornal ABC, cando este era “Órgano de unión republicana” aparece en primeira páxina do 21-11-1937 e baixos os titulares: “España na Arxentina - OS FIEIS Á REPÚBLICA ESPAÑOLA” un longo listado de entidades e persoas que queren mostrar a súa adhesión ao goberno de España. Entre esas entidades está a sociedade  “Unidos del Ayuntamiento de Bueu”.

O texto que encabeza a listaxe e que todas asinan é o seguinte: ”Sociedades españolas que expresaron a súa adhesión ao Goberno lexítimo de España e a súa protesta contra a invasión da Patria por tropas estranxeiras”

Veciño de Bueu loita cun can rabioso

De cando en vez aparecen na prensa unha serie de prohibicións dirixidas aos donos de mascotas, principalmente cans: non utilizar a praia na época estival, igualmente cos parques infantís, limpar excrementos, ir atados e con boceira se son de razas, etc. Cando a norma para ter (non posuír) mascotas, fillos,… debese estar regulado de forma natural, entre outros, polo sentido común pero como non adoita ser así apelo á lema das asociacións de amigos dos animais: “Tenencia responsábel”.

Como contrapunto, recoñezo que un tanto macabro, particípovos dunha noticia aparecida no ABC, Sevilla 13-11-1930, falando do ataque a un veciño de Bueu por parte dun can abandonado con síntomas de hidrofobia.

Polas festas de San Martiño E.M.P., “cando se dirixía á verbena, viuse acometido por un can hidrófobo, e entre el e o animal estableceuse unha loita desesperada.

O can mordeu no peito, e Enrique aproveitou aquel momento para suxeitarlle fortemente a cabeza, cortándolla cunha navalla que levaba no peto.

Enrique presentouse na casa do médico da localidade, sangrando abundantemente, e levando na man a cabeza do can”.

Sen comentarios!

Inauguración do cine “Victoria” en Bueu

O día de San Martiño de 1920 inaugurouse en Bueu o cine “Victoria”[1] que como anunciaba a prensa foi o “primeiro salón cinematográfico estable da vila. Dispoñendo dun proxector Power nº 6B con indutor, fabricado en Norteamérica”.

O seu propietario, José Cornide González, prometeu ”contribuír o mellor posible á divulgación do Sétimo Arte, aínda en mantillas como quen di…”

D. José Cornide foi Secretario do concello dende novembro de 1909, definitivo dende 1914, ata 1925 en que dimitiu e foise ao concello de O Valadouro-Lugo. A consecuencia

José López Díaz e a súa dona Carmen Gelpi

disto o cine estivo pechado dous anos ata que un amigo seu, José López Díaz ("Forneiro"), alugoullo con todo o que nel había (aparato e accesorios, piano, mobiliario, etc.) por cinco anos a 1.350 ptas (8,11 €) cada ano.

Cando remataron estes cinco anos o señor Cornide vendeullo a José López Díaz por 6.750 ptas (40,57 €).

De 1954 a 1977 o propietario foi o mestre José Martínez Camiña que para regular a súa actividade presentou un proxecto con memoria e planos do arquitecto Emilio Quiroga Losada.

A partires de 1978 pasa a ser propiedade dos irmáns José e Luís Carballo ata que cesou a actividade oficialmente o 30 de novembro de 1984.

---

[1] Así chamábase unha das súas fillas.

Prohibido circular a máis de 10 km/h en Bueu

“Prohibición de circulación de automóbiles, con exceso de velocidade, e coa válvula de escape aberta”

Sendo alcalde Camilo Davila no marzo de 1929, e por ser frecuente o paso pola vila de automóbiles a grande velocidade (máis de 10 km/h) e/ou facendo un grande ruído por levar a válvula de escape aberta é polo que decidiu :

1º Notificar unha serie de normas, ao través do Garda Municipal Manuel Palmeiro, aos condutores e propietarios de automóbiles deste concello señores Barreiro, Manuel Ríos Pérez, Segundo Filgueira, Benito Estévez, Gabriel Álvarez, José Cerqueiro, Ernesto Piñeiro, Francisco Cabanillas, Alejandro García, Escáneo, Attilio Gaggero e Eugenio Novas Budiño.

2º Publicar estas normas como PROVIDENCIA ou disposición preventiva para conseguir seguridade e tranquilidade nas rúas do pobo e así evitar ser sancionados con multas por:

·        Circular a máis de 10 km/h dentro do casco do pobo

·   Por producir ruídos ou trepidacións anormais ou por non utilizar dispositivos silenciosos

Se a pesar de ser multado reincide logo a pena elévase como “desobediencia á autoridade”

Bueu fede a polbo a secar

  A raíz de que o Axudante de Mariña de Bueu ordenou fosen desfeitas as embarcacións inservibles que había na Praia para que esta quedara limpa o xornalista de El Adelanto (20-10_1912) aplaude esta medida pero queixándose de que a orde non sexa xeral a todo tipo de embarcacións, así como  a toda á Praia.

A continuación fai unha denuncia expositiva dalgúns lugares “que tamén serven de estorbo e son focos, ademais, de toda clase de inmundicia e enfermidades” como os da Banda do Río que ten “na praia uns rolos de piñeiro, secadoiros de polbo e cheas de leña”.

Fai fincapé especial nos “secadoiros de polbo en todo tempo e máis no verán cando o rico molusco áchase en cura, despide un cheiro nada agradable nin de moi bo efecto” e anima ás autoridades a que lles indiquen aos “tratantes sitios mellores para a súa seca nas diferentes praias deste termo, onde non prexudicaría a ningún veciño pola distancia de punto habitado, nin tampouco obsequiarían aos transeúntes con tal esencia de rosa...

Nisto da limpeza e hixiene pediremos sempre, machucaremos todos os días, aínda que parezamos pesados, polo que afecta o ornato público e ao interese que temos en que o pobo de Bueu apareza limpo e respírese aire san sen perigos de miasmas deletéreas, de tanto microbio como actualmente axéxanos en cada recuncho e por calquera parte do pobo, sobre todo na praia, (salvo contados sitios) onde non é posible mirar sen apartar a vista con noxo e fixarse moito onde se pon o pé…”

A o alcalde lle pide que siga as pegadas do Axudante e así converterá o pobo de Bueu nunha “taziña de prata”.

Outro naufraxio en Bueu

O semanario republicano de Pontevedra, El Combate do 15 de outubro 1899 na páx. 2, da a noticia de “Outro naufraxio” pero queixándose da actitude de deus ante a desgraza dos pobres mariñeiros en contraposición á que o xornalista supón que ten cós “patróns da barca política”. Tamén se lamenta de pouca solidariedade coas familias afectadas.
Transcrición da noticia xornalística:

“Outro naufraxio”

En Bueu naufragou unha lancha onde ían seis pescadores. Era de noite, e un forte e repentino empuxe do vento volveu de quilla a embarcación, salvándose os dous mariñeiros que uno a proa e outro a popa ían alerta, e perecendo o catro que durmían no camarote.

A morte deste catro infelices debeu ser horrible.

Ao día seguinte apareceron no seu mesmo dormitorio os catro cadáveres, contraídos nas formas máis violentas.

Deus, que salvou de tanto naufraxio a Sagasta, Martínez Campos, Silvela e demais patróns da barca política, que tanto dano fixeron a España, non quixo salvar a ese catro homes inofensivos e útiles, que se dedicaban precisamente ao cumprimento do precepto bíblico: “gañarás o pan coa suor da túa fronte”

Non habemos de penetrar os designios dunha divina providencia que aos nosos profanos ollos preséntase tan caprichosa e anómala, e séxanos permitido derramar unha bágoa de dor por eses catro mártires do devandito precepto bíblico, e dirixir unha mirada de solidaria pena ás viúvas e orfos dos afogados.

Non podemos facer outra cousa nesta sociedade inxusta.

Os Sres. Massó iniciaron unha subscrición a favor das familias das vítimas, que alcanza a algúns miles de reais.

Se houbese cristiáns nesta terra de católicos, xa ascendería a varios miles de duros.

E non dicimos máis.

Bueu e o Ferrocarril

En xuño de 1888 o ministerio de Fomento inclúe no Plan Xeral a construción dun ferrocarril de vía estreita que partindo do porto de Bueu remate en Cangas do Morrazo.

Se nos remontamos ao ano 1904 algúns xornais coma “La Correspondencia Gallega“ (Diario de Pontevedra do 2-12-1904) fanse eco dos intereses para o pobo galego e, entre, eles está a do Ferrocarril para o “desenvolvemento de canto coa agricultura, o comercio á industria se refire”. Tanto é así que da fe dos proxectos dos ferrocarrís secundarios que deberían construírse en Galicia citando unha a unha ás comarcas nas que deberían levarse a acabo.
Case todos os proxectos quedan no esquecemento pero no ano 1946 atopámonos cun Concurso para dotar a Bueu dun Despacho Auxiliar de “encargos e mercadorías en grande e pequena velocidade entre a estación de Pontevedra” e Bueu.

E posteriormente nos anos cincuenta do século pasado aínda estaban polo labor os concellos afectados. Tal é o caso que xa no xuño do 1951 o concello de Bueu toma un acordo unánime a favor do proxecto:

No ano 1953 segue o liderado do concello de Cangas, na busca de solucións políticas, que segue a ser amparado polos alcaldes dos concellos limítrofes.
Ao final, como se pode constatar, só chegou a construírse decenios despois a liña de tren Pontevedra-Porto de Marín que sería inaugurada o 10 de xuño de 2002. 

Utilizar a praia de Bueu para as mercadorías

A Praia de Bueu, areal precioso dun quilómetro de longo sucado por máis de tres regatos que como veas aportaban os elementos necesarios para que os bivalvos fosen abondosos e que algunhas anguías e troitas aventúrense ata o Canudo e o río Portela. Tamén contan que ata reos, outros din que troitas “arreadas”, andasen preto da Finca do Cura.

Isto ocorría ata principios do s. XX pois a praia era utilizada sobre todo para botar a arte, descargar o peixe, secar as redes e subir os barcos. Pero había unha demanda entre os comerciantes que tiñan que ir a outros portos, Marín fundamentalmente, a descargar mercadorías.

Sendo alcalde Agustín Gelpí Serra concedéuselle a Bueu o solicitado ao goberno polo grupo de fomentadores da salga: poder habilitar a Praia para o embarque e desembarque de produtos do país. Esto foi resolto co Real decreto do 22 de agosto de 1872 e publicado no Parte Oficial da cancelaría do ministerio de Estado o día 28.

Dado que Bueu non tiña porto, foi un fito importante para o pobo pois aínda que había as limitacións de necesitar autorización da aduana de Marín, xa recaía a responsabilidade de vixilancia e control no posto de carabineiros de Bueu.